مناظره و تبلیغ: فن مناظره ،مجادله ،مغالطه و خطابه صفحه 56

قصه کوته کن که رفتم در حجاب

هین خمش و الله اعلم بالصواب

ی. روش مناظره با ملحدان

در این نوع مناظره ها باید از ائمه اطهار الگو بگیریم، امامان در بعضی از موارد از گفت وگوی برخی از شاگردان با ملحدان جلوگیری می کردند، زیرا هر فردی توان مناظره را با دیگری ندارد، اشخاصِ کار آزموده و با هوش می خواهد تا بتواند با مادیون و سایر مذاهب به مناظره بپردازد.

وانگهی در این نوع مباحثات، گذشته از معلومات سرشار، ذهن وقّاد، قدرت ارتجال و حاضر جوابی و شکیبایی بسیار و تحمل فراوان نیز ضرورت دارد. مناظره های امام صادق علیه السلام با ابوشاکر دیصانی و ابن ابی العوجا و سایر سردمداران الحاد و هم چنین مناظره امام هشتم علیه السلام با گروهی از آنان اگر درست نگریسته باشیم می فهمیم که متون مناظره ها سرشار از حکمت و ادب و عاری از خشونت و پرخاش گری می باشد و طبق سنت دینی «المجالس باالامانه» حفظ اسرار شبهه افکنان و ملحدان را هم تضمین می کردند، چرا که اگر مردم متعصب یا قضات رسمی گفته ها و اعترافات آن ها را می فهمیدند بسا آنان را محکوم و به قتل می رسانیدند یا به تبعید (نفی بلد) محکوم می کردند و اگر حضرت علی علیه السلام و سایر امامان خوارج و غالیان را طرد می کردند بدین علت بود که خوارج جز تهمت و فحاشی و برخورد مسلحانه و قتل و غارت راهی در پیش نمی گرفتند و غالیان که اغلب آنان سنی و یا چند امامی و بعضاً دوازده امامی بودند آنان ائمه را از جایگاه انسان کامل فراتر برده و به سر حد خدایی می رسانیدند. در نتیجه عده ای برگشته و گروهی نیز می گرویدند و سپس خود به جای آنان می نشستند و یا با محبت افراطی و یا بغض کور، سخنان ائمه را تحریف می کردند تا مگر فرصت هدایت مردم را از ائمه بگیرند و بسا آنان عامل نفوذی دشمنان اسلام و حاکمان عصر بودند و می خواستند مردم را از اهل بیت پیغمبر به هر نحوی که شود جدا نمایند ناگزیر ائمه آن ها را از خود طرد می کردند و مورد لعن و نفرین قرار می دادند.(1)