مناظره و تبلیغ: فن مناظره ،مجادله ،مغالطه و خطابه صفحه 81

دارد که برای مناظره گران مفید و ضروری است. می گوید:

بدان ای عزیز که زندگانی بر مرگ وقتی ترجیح دارد که این ده چیز نگه دارد؛ اول با حق سبحانه و تعالی به صدق، دوّم با خلق به انصاف، سوّم با نفس به قهر، چهارم با مهتران به عزّت، پنجم با کهتران به شفقت ششم، با دوستان به نصیحت، هفتم با دشمنان به مروت، هشتم با عالمان به تواضع، نهم با مستمندان به سخا و دهم با جاهلان به خموشی.

در جای دیگر می گوید: کار خام مکن و هر کاری کنی جز تمام مکن و در هوا و هوس مقام مکن و هوا و حرص را بر خود رام مکن.

گر از پی شهوت و هوا خواهی رفت

از من خبرت که بینوا خواهی رفت

بنگر که که ای و از کجا آمده ای

می دان که چه می کنی کجا خواهی رفت

عوامل موفقیت در مناظره

اشاره

مناظره یک فن پیچیده و یک هنر و مهارت است. توانایی های علمی، ادبی و اطلاعات وسیع و عمومی قابل توجهی می طلبد. درعین حال مناظره و مناظره گران باید از سلسله از ضوابط علمی و معنوی بهره مند باشد. 1. آستمداد از خدا، از آیات قرآن و سیره پیشوایان این موضوع استفاه می شود که حضرت موسی علیه السلام هنگامی که مأموریت پیدا می کند می گوید: ((رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی. وَیَسِّرْ لِی أَمْرِی. وَاحْلُلْ عُقْدَهً مِّن لِّسَانِی)) 2. توانایی علمی: کسانی که توانایی لازم را در مناظره ندارند نباید در این وادی قدم بگذارند. در این ورطه کشتی فرو شد هزار       یکی تخته ای بر نیامد کنار. امام صادق علیه السلام به یکی از اصحابش بنام طیار فرمود: اما امثال شما می توانید در عرصه مناظره حضور داشته باشید. چون مهارت کافی را دارید. 3. برخورد منطقی و منصفانه. در مناظره خشونت و بی انصافی روا نیست. البته استاد باید با شیوه اهل بیت سالک را هدایت کند و گرنه در روایات آمده است امام صادق علیه السلام فرمود: ایاک ان تنصِبَ رجلاً دون الجحه فتصدقه فی کل ما قال. بپرهیز از این که کسی را غیر از امام معصوم برای خود هادی قرار بدهی و هرچه گفت بپذیری و مردم را به پیروی از وی دعوت کنی.(1) جز معصومان علیهم السلام تمام شخصیت ها اشتباه می کنند. امام راحل عظیم الشأن از