ایمان و عمل صالح و نقش رسانه در تثبیت آن صفحه 28

که این نوشتار مجال بحث از آن را ندارد. البته آیات دیگری(1) نیز توبه را از اثرات ایمان به مبدأ و معاد می دانند که به سبب اختصار، از ذکر آن ها خودداری می شود.

روایات فراوانی نیز مطلب مورد بحث ما را تأیید می کند. امام صادق علیه السلام می فرماید: «به راستی مؤمن گناهی کند و پس از بیست سال به یادش آید و از خداوند آمرزش خواهد، خداوند برایش بیامرزد. (هرآینه _ خداوند _ به یادش اندازد تا برایش بیامرزد). به راستی کافر گناهی کند و همان ساعت آنرا فراموش کند».(2) بنابراین روایت، اصل گناه از انسان نفی نشده است؛ چه این که انسان _ به جز پیامبران و چهارده معصوم _ معصوم از خطا و گناه نیست، ولی این فضیلت و اثر را برای انسان مؤمن به مبدأ و معاد بیان نموده که پس از گناه _ حتی اگر مدت ها طول بکشد _ متذکر شده و در صدد توبه بر می آید. به خلاف انسان غیرمؤمن که به هیچ وجه متذکر نمی شود.

3 _ 1 _ مشارطه، مراقبه و محاسبه

3 _ 1 _ مشارطه، مراقبه و محاسبه

از امور دیگری که از اثرات و لوازم پذیرش توحید و معاد است. «مشارطه»، «مراقبه» و «محاسبه» است. «مشارطه» آن است که انسان در آغاز روز با خود شرط کند و تصمیم بگیرد که امروز برخلاف فرموده ی خداوند رفتار نکند، پس از این مشارطه، باید وارد «مراقبه» شود؛ بدین معنا که در تمام روز به یاد شرط خود با خداوند باشد و خود را ملزم به عمل کردن به آن دانسته با شیطان که قصد انحراف او از شرط را دارد ستیز نماید. به همین حال بماند تا شب که زمان «محاسبه» است. یعنی به حساب خود در طول روز برسد که آیا در امور