ایمان و عمل صالح و نقش رسانه در تثبیت آن صفحه 85

نه حقیقت معاد را شناخته اند، گمانِ ایمنی از مکر الهی است. قرآن کریم می فرماید: «جز زیان کاران، خود را از مکر _ و مجازات _ خدا ایمن نمی دانند».(1) در جای دیگر در معرفی «خاسرون» فرمود: «و کسانی که به باطل ایمان آوردند و به خدا کافر شدند، زیان کاران واقعی اند».(2) بنابراین، منکران مبدأ و معاد، صفات الهی و عذاب روز جزا، از خشم، غضب و امتحانات الهی ایمن نشسته به هیچ وجه در بزرگی و جلال پروردگار نمی اندیشند. یکی از انواع مکر الهی «املاء» یعنی «مهلت دادن» است. قرآن کریم، به صراحت، به کسانی که گرفتار این مکر خداوندند، نسبت کفر و انکار مبدأ و معاد داده می فرماید: «آن ها _ انسان ها و جوامعی _ که کافر شدند _ و راه طغیان پیش گرفتند _ تصور نکنید اگر به آنان مهلت می دهیم به سودشان است .ما به آنان مهلت می دهیم تا این که بر گناهان خود بیفزایند و برای آنها عذاب خوار کننده ای است».(3)

چه بسا انسان ها و جوامع سست ایمان هم، به سبب عجب و اعتماد بر عبادات خود یا اطمینان به گستردگی رحمت خدا، گرفتار این صفت شوند و خود را از مکر الهی ایمن بدانند؛ چون همانطور که خدای تعالی دارای صفات جمالیه و لطفیه _ غفور، حلیم، شکور و کریم _ است، هم چنان دارای صفات جلالیه و قهریه _ منتقِم، مُذِلّ، متکبّر و شدید العقاب _ است. از این رو، انسان ها و جوامع سست ایمان تنها به صفات جمالیه و لطفیه ایمان آورده از مکر الهی ایمن می نشینند. در حالی که مؤمن کامل، آن است که در خوف و رجا باشد و به هردو دسته از صفات الهی ایمان داشته باشد.

3 _ 2 _ تنگی در معیشت

3 _ 2 _ تنگی در معیشت

1- اعراف، 99.
2- عنکبوت، 52.
3- آل عمران، 178.