- [مقدمه 1
- اشاره 3
- پیشگفتار: 3
- التمهید فی علوم القرآن 5
- تناسب چیست و چه منظوری از آن داریم؟ 6
- تناسب از دیدگاه دانشمندان اسلامی 7
- کتابهایی که در موضوع «تناسب» نوشته شده است 8
- فایده و نقش علم تناسب در تفسیر قرآن کریم 9
- انواع ارتباطهای ممکن در بین آیات 9
- فصل اوّل تناسب و تناسق معنوی در قرآن کریم 12
- اشاره 12
- تفصیل مطالب ذکر شده 14
- عوامل مناسبات و سیاق 15
- تشکل سیاق 15
- اشاره 16
- آیاتی که درک تناسب آنها مشکل است 16
- نظر زمخشری در مورد آیه 189 سوره بقره 17
- وجه تناسب در آیات اوّل و دوّم سوره اسراء 18
- وجه تناسب در آیات دوّم و سوّم سوره نساء 20
- وجه تناسب بین صدر و ذیل آیه 24 سوره انفال از نظر اشاعره و دانشمندان اسلامی 22
- تناسب تمام آیات یک سوره با اهداف و اغراض کلّی آن 25
- تناسب ابتدا و انتهای هر سوره با هم و تناسب هر دو با اهداف آن 26
- حسن ائتلاف و انسجام مجموعه آیات هر سوره 26
- سخن سید قطب در مورد تناسب آیات هر سوره و ابتکارات جدید او 27
- نظریه «خاورشناسان» در ادعای پراکنده بودن مطالب «سوره ها» و پاسخ دکتر محمد عبداللّه دراز 28
- نظر استاد مدنی 30
- سوره «حمد» و تناسب آیات آن با اهداف مقدّسش 33
- نظر زمخشری در مورد سوره حمد 34
- سوره مبارکه بقره و تناسق آیات آن 35
- دور و میدان تشریع در سوره بقره 36
- تناسب فواصل (اواخر) آیات قرآن کریم 37
- شکل و هیکل و رنگ آمیزی اجمالی سوره بقره 37
- اشاره 40
- اشاره 40
- الف- تمکین: 40
- فصل دوّم اقسام فواصل قرآن کریم 40
- ذکر چند مثال برای تمکین 41
- وجه تناسب و تمکین در آیات 26 و 27 سوره سجده 42
- وجه تمکّن در آیه 103 سوره انعام 43
- وجه تمکّن در آیات 63 تا 65 سوره حج 44
- وجه تمکّن در آیات 71 و 72 سوره قصص 45
- وجه تمکّن در آیات سوّم تا پنجم سوره جاثیه 46
- وجه تمکّن در آیات 12 تا 14 سوره مؤمنون 47
- ب- تصدیر: 48
- ذکر چند مثال برای تصدیر 48
- اشاره 48
- ج- توشیح 49
- د- ایغال: 50
- فواصلی که وجه تناسب آنها روشن نشده است 52
- تذکر چند نکته ظریف 56
- فصل سوّم قانون و ضابطه معرفت و شناخت فواصل در آیات 67
- اشاره 67
- نظر سکاکی در فصل و وصل 68
- نظر بدر الدین زرکشی در فاصله و خاتمه آیات قرآن 69
- نظر زمخشری در استقلال آیات قرآن کریم 73
- نظر شیخ طوسی در تعداد آیات قرآن 74
- فصل چهارم وجود سجع در قرآن کریم 75
- اشاره 75
- سجع در کلام 77
- نظر قاضی باقلانی در وجود سجع در قرآن 78
- نظر اصحاب رأی و معتزله در وجود سجع در قرآن 78
- نظریّه امیر ابو محمد عبد اللّه بن محمد بن سنان خفاجی در مورد سجع 80
- مسالک و مناهج کلامی از نظر قرطبی 82
- اشاره 84
- انواع فواصل کلام 84
- 2- مطرّف: 85
- 1- متوازی: 85
- 3- متوازن: 85
- 5- متماثل: 86
- 4- مرصع: 86
- 6- متقارب: 87
- 7- توأم: 87
- 8- لزوم ما لا یلزم: 88
- بهترین نوع سجع 89
- انواع سجع از نظر بدر الدین زرکشی «3» 90
- حکمت ختم فواصل آیات به واسطه حروف مدّ و لین 91
- اساس و مبنای فواصل قرآنی 92
- تضمین و ایطاء 93
- ارجحیّت مراعات تناسب آیات قرآن کریم 94
- ارکان بلاغت 100
- فصل پنجم فواتح و خواتیم سوره های قرآن کریم 100
- اشاره 100
- فصل ششم مبادی، مقدمات و افتتاحات در کلام خدای تعالی 105
- اشاره 105
- اصول معارف اسلامی در سوره «حمد» 105
- نظر ابن معصوم پیرامون مقاصد معارف اسلامی در سوره حمد 107
- فواتح و ابتدای سوره ها 108
- سوره های مسبّحات 109
- سوره هایی که با حروف مقطّعه شروع شده 110
- اشاره 113
- فصل هفتم خطابات خداوند در قرآن کریم 113
- سوره هایی که با «قسم» آغاز گردیده اند 117
- سوره هایی که با تهدید هولناک آغاز شده 118
- آغاز و اوائل سوره ها از نظر بدر الدین زرکشی 120
- بحث پایانی در خواتیم و اواخر سوره ها 121
- ختام سوره های قرآن از دیدگاه بزرگان علم بیان 123
- فصل هشتم حروف «مقطعه» در اوائل سوره ها 126
- اشاره 126
- نظر «زمخشری» در مورد حروف مقطعه 127
- نظر زرکشی در مورد حروف مقطعه 130
- نظر «سیوطی» در مورد حروف مقطعه 131
- حروف مقطعه در دیدگاههای مختلف 132
- شواهدی از کلام «عرب» در مورد حروف «مقطعه» 134
- بیان مرحوم شیخ المحدثین «صدوق» در مورد حروف مقطعه 134
- دیدگاهها و نظرات مختلف در حل این رموز 136
- نظریّه علّامه طباطبائی در مورد حروف مقطّعه 140
- نظریّه مورد قبول ما 141
- کشف یک اعجاز جدید ریاضی در حروف مقطعه 142
- برخی از آن جنبه ها و ملاحظات 144
- نسبت سه حرف «ا+ ل+ ر» در میان سوره ها 147
- اشاره 154
- فصل نهم تناسب سوره ها 154
- نظر شیخ «عز الدین عبد العزیز بن عبد السلام» درباره تناسب سوره ها 155
- نظر شیخ ولی اللّه محمد بن احمد ملّوی درباره تناسب سوره ها 156
- نظر «بدر الدین زرکشی» 157
- 1- فهرست آیات 170
- [فهرست ها] 170
- 2- فهرست مصادر 193
- 3- فهرست مطالب 197
ص: 126
سوره هایی که با تهدید هولناک آغاز شده
سوره هایی که با تهدید هولناک آغاز شده، نوزده سوره است که ذیلا ملاحظه می نمایید:
1- سوره «برائت»: بَراءَهٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ....
2- سوره «نحل»: أَتی أَمْرُ اللَّهِ فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ ....
3- سوره «انبیاء»: اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسابُهُمْ ....
4- سوره «محمد (ص)»: الَّذِینَ کَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ ....
5- سوره «قمر»: اقْتَرَبَتِ السَّاعَهُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ ....
6- سوره «واقعه»: إِذا وَقَعَتِ الْواقِعَهُ لَیْسَ لِوَقْعَتِها کاذِبَهٌ ....
7- سوره «معارج»: سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ لِلْکافِرینَ لَیْسَ لَهُ دافِعٌ ....
8- سوره «دهر»: هَلْ أَتی عَلَی الْإِنْسانِ حِینٌ مِنَ الدَّهْرِ ....
9- سوره «نبأ»:
عَمَّ یَتَساءَلُونَ عَنِ النَّبَإِ الْعَظِیمِ ....
10- سوره «عبس»: عَبَسَ وَ تَوَلَّی أَنْ جاءَهُ الْأَعْمی ....
11- سوره «تکویر»: إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ ....
12- سوره «انفطار»: إِذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ ....
13- سوره «مطففین»: وَیْلٌ لِلْمُطَفِّفِینَ .... بطنا و لبطنه بطنا الی سبعه أبطن ...» هرکدام از قسمها جایگاه خاصّی دارد که جز در همانجا معنا و مفهوم اصیل خودش را نخواهد داد؛ یعنی اگر مثلا «و العصر» را با «و العادیات» فرضا جابجا کنیم به طور کامل، مفهوم خود را از دست خواهد داد. بنابراین، هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد. و برخی از علما مانند «ابن قیم جوزیه، در این مورد کتاب ویژه ای را تألیف کرده اند.