تناسب آیات صفحه 40

ص: 45

فصل دوّم اقسام فواصل قرآن کریم

اشاره

فواصل قرآن کریم، بنابر آنچه که استاد ابو محمد عبد العظیم بن عبد الواحد؛ معروف به «ابو الاصبع» متوفای سال 654 هجری گفته است، بر چهار قسم می باشد: 1- تمکین 2- تصدیر 3- توشیح 4- ایغال «1».

الف- تمکین:

اشاره

تمکین عبارت است از اینکه قبل از رسیدن به نقطه پایانی آیه، نوعی مقدّمه چینی شود که فاصله و خاتمه آیه با توجه به آن در جای خود، از یک تمکّن و استقرار و شایستگی و تناسب ویژه ای برخوردار باشد، به نحوی که در جایگاه خود استقرار یافته و در محل خود از یک طمأنینه خاصّی برخوردار بوده و هیچگونه تنفر و اعوجاجی در فهم آن نباشد، و معنای آن وابستگی و تعلق تام و کامل به معنای کلام داشته باشد، به طوری که اگر این فواصل و آخر و ذیل آیه

(1) معترک الاقرآن، ج 1، ص 39.