تناسب آیات صفحه 52

ص: 57

هستند که محاسن احکام الهی را درک می نمایند؛ زیرا هیچ حجابی از حجب جاهلیت و عناد و لجاجت، جلو چشم آنها را نگرفته و نمی گیرد.

مثال 4: آیه شریفه: إِنَّکَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتی وَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِینَ «1».

مقصود اصلی آیه شریفه بدون لحاظ عبارت إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِینَ کامل و تمام گشته، جز اینکه آن افاده مبالغه در عدم امکان اسماع کران می نماید؛ زیرا اسماع و شنوانیدن کران در حال عادی، خود دشوار است، تا چه رسد به اینکه آنان پشت به حقیقت و صاحب صدا نموده، فرار کنند. بنابراین «اسماع أصمّ إذا ولی مدبرا» ابلغ در تغافل و اعراض وی از شنیدن دعوت حق خواهد بود.

فواصلی که وجه تناسب آنها روشن نشده است

با توجه به اینکه همه فواصل آیات، از تناسب بسیار بالایی برخوردارند، در عین حال برخی از موارد، برای قرّاء و دانشمندان ناشناخته مانده است که به عنوان نمونه به چند آیه اشاره می کنیم:

مثال 1: آیه شریفه: قالُوا یا شُعَیْبُ أَ صَلاتُکَ تَأْمُرُکَ أَنْ نَتْرُکَ ما یَعْبُدُ آباؤُنا أَوْ أَنْ نَفْعَلَ فِی أَمْوالِنا ما نَشؤُا إِنَّکَ لَأَنْتَ الْحَلِیمُ الرَّشِیدُ «2».

چه بسا وجه مناسبت، وصف پیامبرشان (شعیب- علیه السلام-) به حلیمی، بردباری، رشد و آگاهی؛ یعنی کیاست، زرنگی و وفور عقل، با استنکار (1) یعنی: همانا تو نتوانی که مردگان (و مرده دلان

کفر) را سخنی بشنوایی و یا کران (باطن) را که از گفتارت روی می گردانند، به حقیقت شنوا کنی (نمل: 80).