فمینیسم صفحه 26

1. نقد رفورمیستی لیبرالی از رسم و رسوم موجود.

2. خلق اتوپیایی یک رویه جدید.

«کتاب مقدس زنان» (1898 _ 1895) نوشته الیزابت کدی استانتن اولین فعالیت فمینیستی در جهت ایجاد تغییرات در مذهب بود. به اعتقاد استانتن، زبان و تفسیر قطعاتی از کتاب مقدس که به زنان مربوط می شود یکی از سرچشمه های اصلی موقعیت پست تر زنان بوده است.

مری دیلی در «کلیسا و جنس دوم»، (1968) و «زن بوم شناسی»، (1978) اعتقاد دارد:

جادوی مردسالاری، مسیحیت است که مذهب خدای مؤنث را با گنجاندن برخی عناصر آن در اسطوره های جدیدی که از هر نوع قدرت مؤنث تهی شده مسئله کرده است. برای نمونه، اقانیم ثلاثه، صلیب و تولد عیسی از یک باکره عناصری بودند که از خدای مؤنث گرفته شدند.

مری دیلی مدعی است که پیام محوری مسیحیت، «سادومازوخیسم»، (خودآزاری و دیگرآزاری) است که به شکنجه مشروعیت بخشیده است.

هدف یکی دیگر از حوزه های مطالعاتی فمینیستی، کشف سنت و تاریخ بدیعی است که بتواند از مشخص بودن زنان دفاع کند. این حوزه منابع خود را از انسان شناسی و پژوهش تاریخ جوامع زن سالار و مذاهب باستانی خدا _ مادر به دست می آورد. (1)

محققان فمینیست، به ویژه علاقه مند به دانستن این مسئله بوده اند که چطور مذاهب ابتدایی کنار گذاشته شده یا به نفع مذاهب مردسالار سرنگون شدند.

در حال حاضر، دین شناسان فمینیست، مانند رزماری رویتر می گویند در باورهای مذهبی جامعه مدرن، الگوهای تغییر مشابهی در روابط انسان ها و در روابطشان با طبیعت وجود دارد. بنابر ادعای این محققان، مذاهب باید در جهت احیای نوعی توازن اجتماعی و طبیعی برای بقاء آینده متحول شوند. (2)

ازاین رو، بت پرستی جذابیت آشکاری برای فمینیسم ذات گرا و فمینیست های طرفدار محیط زیست (اکوفمینیسم) دارد؛ به این اعتبار که برخی مضامین آن می تواند درباره وحدت دوباره با یک مادر زمین یا منشأ خدای مؤنث را بازنمایی کند و بازگشتی باشد به ارزش های مادرسالارانه مانند احترام به جهان طبیعی و ارزشهای زنانه مثل صلح طلبی و پرورش و تغذیه.

استارهاوک، نویسنده و فعال آمریکایی، چهره ای برجسته در تلفیق چندخدایی، فمینیسم و مسائل زیست محیطی محسوب می شود. وی، در کتاب هایی مانند «رقص مارپیچی: احیای مذهب باستانی خدای بزرگ مؤنث، 1979» و همچنین در گردهمایی گروه های بت پرستی با نام «اردوهای ساحران»، مذهبی با محوریت خدای مؤنث را موعظه می کند که تقدس را هم به انسان و هم به جهان طبیعی بازمی گرداند.(3)

آندره میشل، نیز معتقد است که ادیان بزرگ پدرسالار، دقیقا پس از آنکه تغییرات سیاسی، اقتصادی، فنی و ایدئولوژیکی زندگی جوامع را بر هم زده و انحصار قدرت خدایان مؤنث دوره نوسنگی کهن را نابود کردند استقرار یافتند. (4)

یکی از فعالیت های عمده فمینیست ها زیر سؤال بردن ارزش ها و باورهای دینی است که اساسا نگاه دین به زن را مورد انتقاد قرار می دهد. آنان معتقدند که اسلام زن را محدود کرده و با احکامی که در خصوص زن و مرد صادر نموده است به نوعی ظلم در حق زن روا داشته است.

فمینیسم و مادری

تعریف و ارزش مادری از مسایل بحث انگیز در فمینیسم معاصر است. فایرستون و سیمون دوبوار برچیدن بساط مادری در شکل کنونی اش را عامل مهمی در تغییر جامعه و بازتولید اجتماعی می دانند.(5)

در نظر این گروه از فمینیست ها، تولیدمثل و مادری کردن باری بر دوش زنان و بخشی از سرکوبی است که باید رفع شود. فایرستون معتقد است، تنها راه آزادی حقیقی