- دیباچه 1
- پیش گفتار 2
- 1. تعریف لفظی و اصطلاحی فمینیسم (Feminism) 4
- بررسی مسائل اساسی فمینیسم 4
- بخش اول 4
- اشاره 5
- 2. پیشینه تاریخی فمینیسم 5
- الف) موج اول 6
- امواج سه گانه فمینیسم 6
- 1. مبارزه برای جدایی روابط جنسی از تولیدمثل در غرب 7
- ب) موج دوم 7
- اشاره 7
- 3. کاهش ازدواج و زاد و ولد، افزایش آمار طلاق و تضعیف نظام خانواده 8
- 2. ظهور جنبش اجتماعی زنان در تمام امور، از جمله حق تسلط بر بدن و روابط جنسی از سال 1965 8
- 4. ایجاد مؤسسات فراوان فرهنگی و مطبوعاتی زنان و به دست آوردن قدرت هایی در زمینه های اقتصادی و سیاسی 8
- ج) موج سوم فمینیسم 8
- 3. دل مشغولی ها و آرمان های فمینیسم 9
- 4. کنکاشی در چگونگی تفاوت های بین زنان و مردان 11
- اشاره 11
- تمایزات 11
- الف) بعد جسمانی 11
- اشاره 11
- ج) بعد هوش و استعداد 12
- ب) بعد روانی 12
- اشاره 13
- رمز تفاوت های زن و مرد 14
- 5. تأثیر دیدگاه مناسبات فرهنگی در بروز گرایش های فمینیستی 16
- 1. فمینیسم لیبرالی 18
- 3. فمینیسم اگزیستانسیالیستی (اصالت وجود) 18
- 6 . انواع گرایش های فمینیستی 18
- اشاره 18
- 2. فمینیسم مارکسیستی 18
- 7. فمینیسم فرامدرن 19
- 5. فمینیسم هم جنس گرایانه 19
- 6 . فمینیسم زیست شناختانه 19
- 4. فمینیسم روانکاوانه 19
- تحلیلی بر نگرش های رایج فمینیستی 21
- اشاره 21
- 7. نگرش ها و نتایج جنبش های طرفداری از حقوق زنان 21
- رهیافت های سه گانه بر اساس جنس و جنسیت 22
- الف) دیدگاه تساوی گرا 22
- اشاره 22
- ب) دیدگاه فمینیسم اجتماعی و رادیکال 23
- ج) دیدگاه نفی تفاوت جوهری 23
- نفی نظریه اخلاق سنتی 24
- اشاره 24
- 8 . برخی از شاخصه های فمینیسم 24
- «مرد» از دیدگاه فمینیسم 24
- فمینیسم و باورهای مذهبی 25
- ج) انکار فایده و تأثیر عمل اخلاقی زنان 25
- ه) بی ارزش کردن تجربه اخلاقی زنان 25
- الف) بی توجهی به منافع و علایق زنان 25
- د) تحقیر ارزش های زنان 25
- ب) غفلت از مقولات مربوط به زن 25
- فمینیسم و مادری 26
- تئوری ازدواج آزاد (مادر مجرد) 27
- فمینیسم و مسائل جنسی 27
- اشاره 27
- جدایی رابطه جنسی از تولیدمثل 28
- برابری حقوق زنان آزاد با زنان شوهردار 28
- هم جنس گرایی 28
- نتایج و پی آمدها 28
- اشاره 29
- 9. آسیب شناسی فمینیسم 29
- 1. تزلزل نهاد خانواده 30
- 3. نفی ارزش های اخلاقی 31
- 2. تقابل زن و مرد 31
- اشاره 32
- 4. تشابه حقوق زن و مرد 32
- نتایج 33
- بخش دوم 35
- (مقطع اول و دوم) 35
- 1. تاریخ فمینیسم در ایران 35
- بررسی گرایش های فمینیستی درایران 35
- 2. حرکت های فمینیستی پس از پیروزی انقلاب اسلامی 35
- اشاره 36
- اشاره 36
- مقطع سوم 36
- مقطع چهارم 36
- 1. جریان سیاسی دفاع از حقوق زنان 36
- 3. تنوع جریان های فمینیستی در ایران 36
- ویژگی های جریان سیاسی 37
- 2. جریان غیردینی (سکولار) دفاع از حقوق زنان 39
- اشاره 39
- ویژگی های جریان غیردینی دفاع از حقوق زنان 40
- اشاره 41
- ب) بیم از پذیرفته نشدن الگوهای غربی 42
- الف) نداشتن طرح و الگویی مشخص 42
- اشاره 44
- 3. فمینیست های به اصطلاح اسلامی یا طیف تجدیدنظرطلب 44
- ویژگی های طیف تجدید نظر طلب 45
- انواع گرایش های فمینیستی به اصطلاح اسلامی در ایران 47
- اشاره 47
- 3. فمینیست های محافظه کار 48
- 2. فمینیست های میانه رو 48
- 1. فمینیست های رادیکال 48
- پیشینه شناسی و خاستگاه فمینیسم به اصطلاح اسلامی 49
- ماهیت فمینیسم به اصطلاح اسلامی 50
- اشاره 50
- 1. جدا انگاری دین داری و دین مداری 51
- 2. انکار احکام ثابت 51
- 3. نگاه منفی به نقش زنان در خانواده 51
- 4. تفسیرهای نامناسب احکام و مفاهیم دینی 52
- 1. مفهوم عدالت 52
- 4. خانواده 53
- 2. مفهوم تساوی 53
- 3. مفهوم آزادی 53
- اشاره 53
- تأثیر مدرنیزاسیون بر خانواده 54
- 6 . مشارکت اجتماعی 56
- 5. برابری حقوقی زن و مرد 56
- نتایج و اهداف تفاسیر نادرست 57
- ارایه راهکارها و نگاهی به تلاش 58
- بخش سوم 58
- عالمان دینی یا طیف اصول گرا 58
- اشاره 58
- اشاره 59
- 3. تغییر نگرش اجتماعی و بهره گیری از فقه پویای شیعی 59
- 2. تغییر نگرش خانوادگی 59
- 1. تغییر نگرش فردی 59
- شاخصه ها و ویژگی های جریان اصول گرا 60
- اشاره 60
- الف) توجه به تفاوت های طبیعی زن و مرد 60
- ب) نقی تقابل و تضاد زن و مرد 61
- ج) توجه به خانواده به عنوان واحد بنیادین جامعه 62
- د) حفظ استقلال و پرهیز از انفعال 64
- ه) پرهیز از تجدد مآبی و تحجرگرایی 65
- 1. نگاه اسطوره ای به زن 67
- اشاره 67
- سیمای زن در آثار هنری 67
- بررسی آسیب شناسانه 67
- سیمای زن در رسانه 67
- بخش چهارم 67
- 5. تصویر جنسی از زن 68
- 3. نقش مایه مادر 68
- 2. حضور زن در شمایل های مقدس 68
- 4. سیمای عرفانی زن در قالب عشق معنوی 68
- ضرورت حضور زنان در رسانه ها 70
- وضعیت موجود زنان در رسانه های جهان و ایران 71
- انواع گفتمان های هویت جویی درباره زنان 73
- فرایندهای حضور مؤثر زنان در رسانه ها 73
- گفتمان های رایج مربوط به زنان در رسانه های جمعی داخلی و خارجی 75
- رسانه و آرمان شهر فمینیستی 78
- زن و خانواده در رسانه های ایران 79
- رسانه تهران محور 81
- کتاب نامه 82
1- نک: نیره توحیدی، «فمینیسم اسلامی، چالشی دمکراتیک یا چرخشی تئوکراتیک»، کنکاش، ش 13، پاییز 1376.
2- . همان.
3- . «کمیته دفاع از حقوق زنان در ایران سوئد»، آوای زن، سال هفتم، ش 31 _ 32، زمستان و بهار 1998 / 1376.
4- همان.
5- . لاله پایدار «وضعیت جنبش زنان در ایران، مصاحبه با یکی از زنان مطلع در داخل کشور»، آوای زن، سال ششم، ش 28، بهار و زمستان 1997 / 1375.
«اخلاق، انسان و هم جنس گرایی» به قلم مسئول سابق گروه هومان (گروه دفاع از حقوق هم جنس گرایان ایران) در سوئد در یکی از مجلات ایرانی خارج کشور به چاپ رسیده چنین می خوانیم:
ارسال مطلب را از آن جهت ضروری دانستیم که در مجلات ایرانی از موضوع هم جنس گرایی حرفی زده نمی شود؛ اما می دانیم آوای زن مخالف حقوق ما نیست.(1)
نویسنده مقاله یاد شده در پایان مقاله خود می نویسد:
ما آمده ایم تا به کسانی که برای حقوق زنان مبارزه می کنند بگوییم که باید از حقوق زنان و دختران لزبیک (هم جنس گرای) ایرانی نیز دفاع کرد؛ چرا که همخوابگی یک زن هم جنس گرا با اجبار با جنس مخالف، یعنی مشروعیت بخشیدن به تجاوز دائمی به یک انسان است.(2)
4. تضعیف نهاد خانواده
جریان سیاسی دفاع از حقوق زنان به تبعیت از اندیشه های فمینیستی، خانواده را یکی از مظاهر نظام مردسالار دانسته و معتقد است وظیفه مقدس مادری چیزی جز بردگی خانگی نیست.
در گزارشی که یکی از نشریات وابسته به این جریان از حضور هیئت جمهوری اسلامی ایران در چهارمین کنفرانس جهانی زنان در پکن ارائه داده، چنین می خوانیم:
وظیفه مقدس مادری، موضوع اصلی مباحث هیئت جمهوری اسلامی در هر دو کنفرانس دولتی و غیردولتی را تشکیل می داد. گروه اعزامی در مباحث خود می گفت که حضور سیاسی زن نباید وظیفه مادری او را تحت الشعاع قرار دهد.
[...] در حقیقت، هیأت نمایندگی جمهوری اسلامی [...] به زنان گوشزد می کند که جایگاه اصلی زنان در خانه است و زنانی که احتمالاً دارای توانایی و استعداد خداداد هستند، اجازه دارند به شرط تمکین و در حدی که به وظیفه اصلی شان خدشه وارد نشود در مسائل سیاسی و اجتماعی دخالت هایی کنند.
ایدئولوژی جمهوری اسلامی آن چنان به باور کهتری زن آلوده است که حتی هنگامی که بلندگوهای تبلیغاتی اش می خواهند در نقش مدافع زن نیز وارد کارزار شوند نمی توانند برای زن جایگاهی فراتر از پستوی خانه قائل شوند. وظیفه شرعی و مقدسی که جمهوری اسلامی برای زنان قائل است چیزی جز بردگی خانگی نیست! هیأت اعزامی جمهوری اسلامی به کنفرانس پکن یک هیأت مبلغ بردگی خانگی زنان بود. (3)
در مقاله ای پژوهشی نیز که در یکی از نشریات مدافع حقوق زنان چاپ شده، چنین آمده است:
نویسندگان زن، خانواده را جایگاه اصلی پا برجایی ستم بر زنان می دانند. پژوهشگران زن، نظرات بسیاری در مورد خانواده و انتقاد از آن ابراز داشته اند که از کاربرد روزمره تا تحلیل های جامعه شناسانه، روان کاوانه و مارکسیستی را در برمی گیرد. پرده برداشتن از خانواده و کنار زدن هاله مقدس، با هدف دگرگونی آن به عنوان نهادی عادلانه ورای تعاریف رایج می رود. (4)
2. جریان غیردینی (سکولار) دفاع از حقوق زنان
اشاره
همان طور که قبلاً نوشته شد، در سال های اخیر فضای جامعه به صورتی بود که موجب رشد جریان های داخل و خارج از کشور در موضوع حقوق زنان ایرانی بود که از جمله آن می توان به جریان سکولار دفاع از حقوق زنان اشاره کرد.
یکی از نظریه پردازان مسائل زنان در تحلیلی از «وضعیت زنان در کشورهای اسلامی» از اسلام به عنوان یکی از عواملی که به فرودستی مقام زن مشروعیت بخشیده، یاد کرده و سکولاریسم را پیش شرطی برای آزادی زنان دانسته است:
«اینکه زنان جوامع اسلامی نمی خواهند به تحلیل غربی از پروسه آزادی زنان تن در