- دیباچه 1
- پیش گفتار 2
- بخش اول 4
- 1. تعریف لفظی و اصطلاحی فمینیسم (Feminism) 4
- بررسی مسائل اساسی فمینیسم 4
- اشاره 5
- 2. پیشینه تاریخی فمینیسم 5
- الف) موج اول 6
- امواج سه گانه فمینیسم 6
- 1. مبارزه برای جدایی روابط جنسی از تولیدمثل در غرب 7
- ب) موج دوم 7
- اشاره 7
- 2. ظهور جنبش اجتماعی زنان در تمام امور، از جمله حق تسلط بر بدن و روابط جنسی از سال 1965 8
- 4. ایجاد مؤسسات فراوان فرهنگی و مطبوعاتی زنان و به دست آوردن قدرت هایی در زمینه های اقتصادی و سیاسی 8
- ج) موج سوم فمینیسم 8
- 3. کاهش ازدواج و زاد و ولد، افزایش آمار طلاق و تضعیف نظام خانواده 8
- 3. دل مشغولی ها و آرمان های فمینیسم 9
- 4. کنکاشی در چگونگی تفاوت های بین زنان و مردان 11
- اشاره 11
- اشاره 11
- الف) بعد جسمانی 11
- تمایزات 11
- ب) بعد روانی 12
- ج) بعد هوش و استعداد 12
- اشاره 13
- رمز تفاوت های زن و مرد 14
- 5. تأثیر دیدگاه مناسبات فرهنگی در بروز گرایش های فمینیستی 16
- 1. فمینیسم لیبرالی 18
- 3. فمینیسم اگزیستانسیالیستی (اصالت وجود) 18
- 2. فمینیسم مارکسیستی 18
- اشاره 18
- 6 . انواع گرایش های فمینیستی 18
- 5. فمینیسم هم جنس گرایانه 19
- 6 . فمینیسم زیست شناختانه 19
- 7. فمینیسم فرامدرن 19
- 4. فمینیسم روانکاوانه 19
- تحلیلی بر نگرش های رایج فمینیستی 21
- 7. نگرش ها و نتایج جنبش های طرفداری از حقوق زنان 21
- اشاره 21
- الف) دیدگاه تساوی گرا 22
- رهیافت های سه گانه بر اساس جنس و جنسیت 22
- اشاره 22
- ب) دیدگاه فمینیسم اجتماعی و رادیکال 23
- ج) دیدگاه نفی تفاوت جوهری 23
- نفی نظریه اخلاق سنتی 24
- اشاره 24
- «مرد» از دیدگاه فمینیسم 24
- 8 . برخی از شاخصه های فمینیسم 24
- فمینیسم و باورهای مذهبی 25
- ب) غفلت از مقولات مربوط به زن 25
- د) تحقیر ارزش های زنان 25
- ه) بی ارزش کردن تجربه اخلاقی زنان 25
- الف) بی توجهی به منافع و علایق زنان 25
- ج) انکار فایده و تأثیر عمل اخلاقی زنان 25
- فمینیسم و مادری 26
- اشاره 27
- فمینیسم و مسائل جنسی 27
- تئوری ازدواج آزاد (مادر مجرد) 27
- نتایج و پی آمدها 28
- برابری حقوق زنان آزاد با زنان شوهردار 28
- هم جنس گرایی 28
- جدایی رابطه جنسی از تولیدمثل 28
- اشاره 29
- 9. آسیب شناسی فمینیسم 29
- 1. تزلزل نهاد خانواده 30
- 3. نفی ارزش های اخلاقی 31
- 2. تقابل زن و مرد 31
- اشاره 32
- 4. تشابه حقوق زن و مرد 32
- نتایج 33
- بخش دوم 35
- 1. تاریخ فمینیسم در ایران 35
- (مقطع اول و دوم) 35
- 2. حرکت های فمینیستی پس از پیروزی انقلاب اسلامی 35
- بررسی گرایش های فمینیستی درایران 35
- مقطع چهارم 36
- مقطع سوم 36
- اشاره 36
- اشاره 36
- 3. تنوع جریان های فمینیستی در ایران 36
- 1. جریان سیاسی دفاع از حقوق زنان 36
- ویژگی های جریان سیاسی 37
- اشاره 39
- 2. جریان غیردینی (سکولار) دفاع از حقوق زنان 39
- ویژگی های جریان غیردینی دفاع از حقوق زنان 40
- اشاره 41
- ب) بیم از پذیرفته نشدن الگوهای غربی 42
- الف) نداشتن طرح و الگویی مشخص 42
- اشاره 44
- 3. فمینیست های به اصطلاح اسلامی یا طیف تجدیدنظرطلب 44
- ویژگی های طیف تجدید نظر طلب 45
- اشاره 47
- انواع گرایش های فمینیستی به اصطلاح اسلامی در ایران 47
- 3. فمینیست های محافظه کار 48
- 2. فمینیست های میانه رو 48
- 1. فمینیست های رادیکال 48
- پیشینه شناسی و خاستگاه فمینیسم به اصطلاح اسلامی 49
- ماهیت فمینیسم به اصطلاح اسلامی 50
- اشاره 50
- 1. جدا انگاری دین داری و دین مداری 51
- 2. انکار احکام ثابت 51
- 3. نگاه منفی به نقش زنان در خانواده 51
- 1. مفهوم عدالت 52
- 4. تفسیرهای نامناسب احکام و مفاهیم دینی 52
- 4. خانواده 53
- اشاره 53
- 2. مفهوم تساوی 53
- 3. مفهوم آزادی 53
- تأثیر مدرنیزاسیون بر خانواده 54
- 5. برابری حقوقی زن و مرد 56
- 6 . مشارکت اجتماعی 56
- نتایج و اهداف تفاسیر نادرست 57
- ارایه راهکارها و نگاهی به تلاش 58
- اشاره 58
- عالمان دینی یا طیف اصول گرا 58
- بخش سوم 58
- 1. تغییر نگرش فردی 59
- 3. تغییر نگرش اجتماعی و بهره گیری از فقه پویای شیعی 59
- 2. تغییر نگرش خانوادگی 59
- اشاره 59
- اشاره 60
- الف) توجه به تفاوت های طبیعی زن و مرد 60
- شاخصه ها و ویژگی های جریان اصول گرا 60
- ب) نقی تقابل و تضاد زن و مرد 61
- ج) توجه به خانواده به عنوان واحد بنیادین جامعه 62
- د) حفظ استقلال و پرهیز از انفعال 64
- ه) پرهیز از تجدد مآبی و تحجرگرایی 65
- اشاره 67
- 1. نگاه اسطوره ای به زن 67
- بخش چهارم 67
- بررسی آسیب شناسانه 67
- سیمای زن در آثار هنری 67
- سیمای زن در رسانه 67
- 2. حضور زن در شمایل های مقدس 68
- 3. نقش مایه مادر 68
- 5. تصویر جنسی از زن 68
- 4. سیمای عرفانی زن در قالب عشق معنوی 68
- ضرورت حضور زنان در رسانه ها 70
- وضعیت موجود زنان در رسانه های جهان و ایران 71
- انواع گفتمان های هویت جویی درباره زنان 73
- فرایندهای حضور مؤثر زنان در رسانه ها 73
- گفتمان های رایج مربوط به زنان در رسانه های جمعی داخلی و خارجی 75
- رسانه و آرمان شهر فمینیستی 78
- زن و خانواده در رسانه های ایران 79
- رسانه تهران محور 81
- کتاب نامه 82
1- شیرین عبادی، «منع بردگی، به هر شکل»، جامعه سالم، سال چهارم، ش18، دی 1373.
2- شیرین عبادی، «حقوق زنان پس از انقلاب»، ایران فردا، سال دوم، ش 11.
3- «حقوق بشر در ایران بدون تبعیض برای همه افراد بشر»، گفتگو با شیرین عبادی، جامعه، 27/11/76.
4- نک: ب. و نرگس صفوی، «گزارشی از هفتمین سمینار بنیاد پژوهش های زنان ایرانی در سیاتل»، آوای زن، سال ششم، ش 26 و 27، تابستان و پاییز 1996 / 1375.\
5- نک: شیرین عبادی، «منع بردگی به هر شکل»، جامعه سالم، سال چهارم، ش 18؛ دی 1373؛ «حق حیات زنانه، همان، سال پنجم، ش 22، شهریور 1374؛ «نمی توانیم به گات ملحق شویم»، همان، سال پنجم، ش 23، آذر 1374؛ «وضعیت حقوقی زنان در ایران»، همان، سال ششم، ش 27، تیر 1375.
2 اردیبهشت 1377). (1)
اما اینکه چرا این جریان در طول این سال ها تنها از مواضع سلبی وارد شده و کمتر به طرح مباحث اثباتی و ارائه الگوی مورد نظر خود پرداخته است، از دو جنبه قابل بررسی است:
الف) نداشتن طرح و الگویی مشخص
بخشی از کسانی که با دیدگاه های غیردینی (لائیک) به بحث از حقوق زنان پرداخته اند، به ویژه کسانی که عمدتا از سال های 1367 تا 1370 صحنه گردان اصلی این بحث بوده اند، به خاطر نداشتن پشتوانه های تئوریک، فاقد بینش لازم برای ارائه طرح های کلان در زمینه مسائل زنان و پیشنهاد الگویی مشخص برای ساماندهی حرکت زنان، حتی در قالب فمینیسم غربی اند؛ ازاین رو تنها با برخوردهای سلبی و مخالفت با مواد قانونی مشخصی، همچون مواد قانونی مربوط به اختلاف دیه و قصاص زنان، خود را در عرصه دفاع از حقوق زنان مطرح ساخته و برای خود هویتی دست و پا کرده اند.
حتی اگر با نگاهی نه چندان دقیق، به کارنامه فعالیت های وسیع این بخش، در سال های گذشته نظر بیفکنیم، به راحتی متوجه می شویم که در این کارنامه چیزی جز مقالات و سخنرانی هایی که با وجود فراوانی، از محتوایی یکسان و تکراری برخوردارند، یافت نمی شود.
ب) بیم از پذیرفته نشدن الگوهای غربی
بخش دیگری از جریان سکولار دفاع از حقوق زنان، که عمدتا تا چند سال پیش در خارج از کشور به سر می برده اند، به دلیل داشتن دیدگاه های تند فمینیستی و تأثیرپذیری شدید از الگوهای غربی دفاع از حقوق زنان، تا نیمه اول دهه دوم انقلاب اسلامی تحت تأثیر فضای حاکم بر کشور و از بیم اینکه مبادا طرح صریح دیدگاه هایشان، حداقل در نشریات داخلی، موجب طرد آنها از سوی جامعه زنان مسلمان ایران شود، جانب احتیاط پیشه کرده و تا مقطع زمانی مشخصی از مطرح ساختن آرمان نهایی خود، که چیزی جز پذیرش کامل الگوی غربی برابری زن و مرد نبود، خودداری کردند. گفتنی است که گروه یاد شده در دو سال گذشته، با بهره گیری از شرایط فرهنگی موجود، فعالیت وسیعی را برای تدوین دیدگاه های خود در جهت الگوسازی برای حرکت زنان ایران آغاز کرده و تلاش می کند که به هر صورت ممکن نسخه فمینیسم ایرانی را به عنوان تنها نسخه شفابخش دردهای زنان این مرز و بوم مطرح سازد. نگاهی اجمالی به کتاب ها و نشریاتی که در این دو سال منتشر شده اند، به خوبی این ادعا را به اثبات می رساند. (2)
اما این گروه از یک نکته اساسی غافل است و آن اینکه نسخه های وارداتی که هیچ سنخیتی با وضعیت اعتقادی، فرهنگی و اجتماعی زنان مسلمان ایران ندارند، هیچ گاه نخواهند توانست دردی از دردهای زنان این مرز و بوم را درمان کنند؛ بلکه چنان که تجربه تاریخی نشان داده، تنها به مشکلات آنها خواهند افزود و به اسارت آنها خواهند انجامید. (3)
3. پذیرش منفعلانه حقوق غربی
جریان غیردینی دفاع از حقوق زنان به دلیل برخوردار نبودن از مبانی مستحکم برخاسته از فرهنگ و سنن دینی و ملی و همچنین به دلیل عدم درک صحیح از آنچه که در تعالیم اسلامی در مورد زنان مطرح شده است، تنها از دریچه آموزه های غربی به حقوق زنان می نگرد و راه احقاق حقوق آنان را تنها در تن دادن بی قید و شرط به الگوها و هنجارهای متناسب با فمینیسم غربی جستجو می کند.
یکی از طرفداران اندیشه فمینیسم اسلامی که در چند سال گذشته بیش از دیگران در مورد آنچه که از آن به جنبش زنان ایران تعبیر می شود، نظریه پردازی کرده، به نقل از یکی از فعالان جنبش زنان هندوستان، در این زمینه می نویسد: