فمینیسم صفحه 45

1- احمدی خراسانی، نوشینبه کوشش، سال نمای زنان ایران و جهان، ص 43.

2- «طایره، نامه ها و نوشته ها و اشعار همراه با برگ هایی از زندگی او»، نیمه دیگر، ش3، زمستان 1375، ص 146.

3- سال نمای زنان ایران و جهان، ص 51.

4- همان.

مسلمان را از سرگردانی و آشفتگی و چندگونگی در یافتن مکتب خود و یا خدای خود، رهایی بخشند و از رخسار مهربان و معقول پویای مذهب بردارند». (1)

چنان که از این سرمقاله برمی آید، گرداننده های این مجله به عنوان نماینده طیف تجدیدنظرطلب، از ابتدا بر این اعتقاد بودند که باید حل مشکلات زنان را در پرتو اجتهاد و کندوکاو در فقه جستجو کرد. ولی به دلیل نداشتن درک درستی از اجتهاد و فقاهت، و ناآگاهی نسبت به منابع و موانع اجتهاد، و برداشت های نادرست از متون اسلامی، به ورطه تجدید نظرطلبی افتادند و در مقالاتی که در طول این چند سال منتشر کردند همه مبادی، مبانی و منابع پذیرفته شده اجتهاد شیعی را نادیده گرفته اند.

اگرچه نمی توان زمان دقیقی را به عنوان زمان شروع فعالیت طیف تجدیدنظرطلب مشخص نمود، ولی اگر بخواهیم به یک مقطع زمانی مشخص که این طیف در آن ظهور و بروز یافته و خود را در عرصه مطبوعات مطرح ساخته، اشاره کنیم، باید بگوییم که ماه های پایانی سال 1370 و همزمان با انتشار اولین شماره مجله زنان سرآغاز رشد و توسعه طیف یاد شده در عرصه دفاع از حقوق زنان است.

نخستین مقالاتی که با صبغه ای به ظاهر فقهی در مجله یاد شده به طرح مسائل زنان می پردازند، با نام های مستعار مینا یادگار آزادی،(2) زینب السادات کرمانشاهی و نام های دیگر منتشر می شوند، ولی پس از مدتی با احساس اطمینان از این که این گونه مقالات حساسیت علمای حوزه را تحریک نکرده است، نام واقعی نویسنده درج شده (3)و با جسارت بیشتری به طرح دیدگاه هایی که نوعی تجدیدنظرطلبی در فقه به شمار می آید، پرداخته می شود.

ویژگی های طیف تجدید نظر طلب

اشاره

در مجموع با بررسی مقالات افراد سرشناس طیف مزبور می توان به ویژگی هایی برای این طیف دست یافت، که مهم ترین آنها عبارتند از:

الف) ناآگاهی یا تجاهل نسبت به منابع اجتهاد

نویسندگان طیف مزبور به هنگام بحث از برخی احکام فقهی مربوط به زنان، به منظور رسیدن به نتایج مورد نظر، عالما و عامدا چشم خود را بر روی برخی منابع مسلم اجتهاد، همچون سیره و سنت رسول اللّه صلی الله علیه و آله و روایات معصومین علیهم السلام می بندند و تنها با استناد به برخی آیات قرآن به اجتهاد مورد نظر خود می پردازند و نظری را که مطابق میلشان است، استنباط می کنند!

برای مثال در مورد قصاص مرد قاتل پس از بیان آیه «...الحرّ بالحرّ و العبد بالعبد و الانثی بالانثی»(4) می گوید: [...] از کجای آیه شریفه می فهمند که مرد را نمی توان به جرم قتل یک زن قصاص کرد؟ (5)

البته چنین برداشت سطحی از آیات قرآن، اختصاص به نویسنده یاد شده نداشته و کسان دیگری نیز همین اشتباه را مرتکب شده اند. از جمله نویسنده تازه کاری به هنگام بررسی موادی از قانون مجازات اسلامی که در آنها به تفاوت قصاص زن و مرد اشاره شده می گوید:

[...] پس اگر تضادی بین بعضی از مواد این قانون و برخی از آیات قرآن مشاهده شود، تمام احادیثی که مؤیّد آن مواد قانونی باشند، از درجه اعتبار ساقطند. (6)

در مورد تفاوت دیه زن و مرد نیز این نویسندگان با چشم پوشی از روایات فراوانی که چه از طریق شیعه و چه از طریق اهل سنت در این زمینه وارد شده اند، با جسارت تمام