- دیباچه 1
- پیش گفتار 2
- بخش اول 4
- 1. تعریف لفظی و اصطلاحی فمینیسم (Feminism) 4
- بررسی مسائل اساسی فمینیسم 4
- اشاره 5
- 2. پیشینه تاریخی فمینیسم 5
- الف) موج اول 6
- امواج سه گانه فمینیسم 6
- 1. مبارزه برای جدایی روابط جنسی از تولیدمثل در غرب 7
- اشاره 7
- ب) موج دوم 7
- 3. کاهش ازدواج و زاد و ولد، افزایش آمار طلاق و تضعیف نظام خانواده 8
- 2. ظهور جنبش اجتماعی زنان در تمام امور، از جمله حق تسلط بر بدن و روابط جنسی از سال 1965 8
- 4. ایجاد مؤسسات فراوان فرهنگی و مطبوعاتی زنان و به دست آوردن قدرت هایی در زمینه های اقتصادی و سیاسی 8
- ج) موج سوم فمینیسم 8
- 3. دل مشغولی ها و آرمان های فمینیسم 9
- اشاره 11
- 4. کنکاشی در چگونگی تفاوت های بین زنان و مردان 11
- تمایزات 11
- اشاره 11
- الف) بعد جسمانی 11
- ج) بعد هوش و استعداد 12
- ب) بعد روانی 12
- اشاره 13
- رمز تفاوت های زن و مرد 14
- 5. تأثیر دیدگاه مناسبات فرهنگی در بروز گرایش های فمینیستی 16
- 1. فمینیسم لیبرالی 18
- 3. فمینیسم اگزیستانسیالیستی (اصالت وجود) 18
- 6 . انواع گرایش های فمینیستی 18
- 2. فمینیسم مارکسیستی 18
- اشاره 18
- 6 . فمینیسم زیست شناختانه 19
- 7. فمینیسم فرامدرن 19
- 5. فمینیسم هم جنس گرایانه 19
- 4. فمینیسم روانکاوانه 19
- تحلیلی بر نگرش های رایج فمینیستی 21
- 7. نگرش ها و نتایج جنبش های طرفداری از حقوق زنان 21
- اشاره 21
- رهیافت های سه گانه بر اساس جنس و جنسیت 22
- الف) دیدگاه تساوی گرا 22
- اشاره 22
- ب) دیدگاه فمینیسم اجتماعی و رادیکال 23
- ج) دیدگاه نفی تفاوت جوهری 23
- «مرد» از دیدگاه فمینیسم 24
- نفی نظریه اخلاق سنتی 24
- 8 . برخی از شاخصه های فمینیسم 24
- اشاره 24
- د) تحقیر ارزش های زنان 25
- ب) غفلت از مقولات مربوط به زن 25
- ه) بی ارزش کردن تجربه اخلاقی زنان 25
- فمینیسم و باورهای مذهبی 25
- الف) بی توجهی به منافع و علایق زنان 25
- ج) انکار فایده و تأثیر عمل اخلاقی زنان 25
- فمینیسم و مادری 26
- فمینیسم و مسائل جنسی 27
- تئوری ازدواج آزاد (مادر مجرد) 27
- اشاره 27
- برابری حقوق زنان آزاد با زنان شوهردار 28
- نتایج و پی آمدها 28
- هم جنس گرایی 28
- جدایی رابطه جنسی از تولیدمثل 28
- اشاره 29
- 9. آسیب شناسی فمینیسم 29
- 1. تزلزل نهاد خانواده 30
- 3. نفی ارزش های اخلاقی 31
- 2. تقابل زن و مرد 31
- اشاره 32
- 4. تشابه حقوق زن و مرد 32
- نتایج 33
- بخش دوم 35
- 1. تاریخ فمینیسم در ایران 35
- 2. حرکت های فمینیستی پس از پیروزی انقلاب اسلامی 35
- بررسی گرایش های فمینیستی درایران 35
- (مقطع اول و دوم) 35
- اشاره 36
- مقطع سوم 36
- مقطع چهارم 36
- 1. جریان سیاسی دفاع از حقوق زنان 36
- 3. تنوع جریان های فمینیستی در ایران 36
- اشاره 36
- ویژگی های جریان سیاسی 37
- اشاره 39
- 2. جریان غیردینی (سکولار) دفاع از حقوق زنان 39
- ویژگی های جریان غیردینی دفاع از حقوق زنان 40
- اشاره 41
- الف) نداشتن طرح و الگویی مشخص 42
- ب) بیم از پذیرفته نشدن الگوهای غربی 42
- اشاره 44
- 3. فمینیست های به اصطلاح اسلامی یا طیف تجدیدنظرطلب 44
- ویژگی های طیف تجدید نظر طلب 45
- اشاره 47
- انواع گرایش های فمینیستی به اصطلاح اسلامی در ایران 47
- 3. فمینیست های محافظه کار 48
- 2. فمینیست های میانه رو 48
- 1. فمینیست های رادیکال 48
- پیشینه شناسی و خاستگاه فمینیسم به اصطلاح اسلامی 49
- ماهیت فمینیسم به اصطلاح اسلامی 50
- اشاره 50
- 1. جدا انگاری دین داری و دین مداری 51
- 2. انکار احکام ثابت 51
- 3. نگاه منفی به نقش زنان در خانواده 51
- 1. مفهوم عدالت 52
- 4. تفسیرهای نامناسب احکام و مفاهیم دینی 52
- 3. مفهوم آزادی 53
- اشاره 53
- 4. خانواده 53
- 2. مفهوم تساوی 53
- تأثیر مدرنیزاسیون بر خانواده 54
- 5. برابری حقوقی زن و مرد 56
- 6 . مشارکت اجتماعی 56
- نتایج و اهداف تفاسیر نادرست 57
- اشاره 58
- عالمان دینی یا طیف اصول گرا 58
- بخش سوم 58
- ارایه راهکارها و نگاهی به تلاش 58
- 2. تغییر نگرش خانوادگی 59
- 1. تغییر نگرش فردی 59
- 3. تغییر نگرش اجتماعی و بهره گیری از فقه پویای شیعی 59
- اشاره 59
- الف) توجه به تفاوت های طبیعی زن و مرد 60
- اشاره 60
- شاخصه ها و ویژگی های جریان اصول گرا 60
- ب) نقی تقابل و تضاد زن و مرد 61
- ج) توجه به خانواده به عنوان واحد بنیادین جامعه 62
- د) حفظ استقلال و پرهیز از انفعال 64
- ه) پرهیز از تجدد مآبی و تحجرگرایی 65
- 1. نگاه اسطوره ای به زن 67
- اشاره 67
- سیمای زن در آثار هنری 67
- بررسی آسیب شناسانه 67
- سیمای زن در رسانه 67
- بخش چهارم 67
- 3. نقش مایه مادر 68
- 2. حضور زن در شمایل های مقدس 68
- 4. سیمای عرفانی زن در قالب عشق معنوی 68
- 5. تصویر جنسی از زن 68
- ضرورت حضور زنان در رسانه ها 70
- وضعیت موجود زنان در رسانه های جهان و ایران 71
- فرایندهای حضور مؤثر زنان در رسانه ها 73
- انواع گفتمان های هویت جویی درباره زنان 73
- گفتمان های رایج مربوط به زنان در رسانه های جمعی داخلی و خارجی 75
- رسانه و آرمان شهر فمینیستی 78
- زن و خانواده در رسانه های ایران 79
- رسانه تهران محور 81
- کتاب نامه 82
1- نظام حقوق زن در اسلام، صص 114 و 115.
2- همان.
3- جمهوری اسلامی، 1/8/1376.
4- . قانون اساسی جمهوری اسلامی، مصوب 1358، اصل 10.
5- . نک: سیدعلی شایگان، حقوق مدنی ایران، به کوشش محمدرضا بندرچی، تهران: طه، 1375، چ 1، ص 264
6- . نک: بی آندرسن، جی وزینسر، «دفاع از برابری قانونی و سیاسی زنان: جنبش های حقوق برابر در اروپا»، ترجمه: مریم خراسانی، جامعه سالم، سال ششم، ش30، اسفند 1375.
این زمینه در مغرب زمین به وجود آمده مقایسه کرده و تفاوت های آن دو را چنین برمی شمارد:
گامی که اسلام در طریق حقوق زن برداشت، با آنچه در مغرب زمین می گذرد و دیگران از آنها تقلید می کنند دو تفاوت اساسی دارد: اول در ناحیه روان شناسی زن و مرد، اسلام در این زمینه اعجاز کرده است [... ]تفاوت دوم در این است که اسلام در عین آنکه زنان را به حقوق انسانی شان آشنا کرد و به آنها شخصیت و حریت و استقلال داد، هرگز آنها را به تمرد و عصیان و طغیان و بدبینی نسبت به جنس مرد وادار نکرد.
نهضت اسلامی زن، سفید بود، نه سیاه و نه قرمز و نه کبود و نه بنفش؛ احترام پدران را نزد دختران و احترام شوهران را نزد زنان از میان نبرد، اساس خانواده ها را متزلزل نکرد، زنان را به شوهرداری و مادری و تربیت فرزندان بدبین نکرد. (1)
حضرت آیت اللّه خامنه ای در یکی از بیانات خود تفاوت اهداف جریان اسلامی و غربی دفاع از حقوق زنان را مورد توجه قرار داده و می فرماید:
برای تلاش فرهنگی و حقوقی در راه رسیدن زن به نقطه مطلوب، از لحاظ اجتماعی و از لحاظ فردی دو گونه هدف می شود تصویر کرد:
یک هدف این است که ما برای رسیدن زن به کمال وجودی خود تلاش کنیم و مبارزه کنیم و بنویسیم و بگوییم. یعنی زن در جامعه، اولاً به حق انسانی و حقیقی خود برسد، ثانیا استعدادهای او شکوفا بشود و رشد حقیقی و انسانی پیدا کند و در نهایت به تکامل انسانی نائل بشود تا جامعه به صورت انسان کامل در بیاید؛ انسانی که می تواند به پیشرفت بشریت و جامعه خود کمک کند و در محدوده توانایی های خود، دنیا را به بهشت برین و زیبایی مبدل کند.
یک نوع هدف دیگر، این است که ما از این گفتن و تلاش و احیانا مبارزه، بخواهیم یک نوع حالت تخاصم و جدایی و رقابت خصمانه میان دو جنس زن و مرد به وجود بیاوریم و دنیایی بر اساس رقابت بسازیم. کأنه در جامعه بشری، مردان یک طرف قرار دارند، زنان هم در طرف دیگر، و این ها بر سر دستاوردی با هم نزاع می کنند و زن می خواهد در این قسمت بر مرد غالب و فائق بشود! (2)
ایشان پس از بیان دو دیدگاه یاد شده ارزیابی خود را از این دو دیدگاه چنین بیان می کند:
هدف اول، هدف اسلامی است ؛ هدف دوم، هدف کوته بینانه است _ که در تلاش هایی که در کشورهای غربی می شود _ ما ردپای هدف دوم را بیشتر مشاهده می کنیم. (3)
ج) توجه به خانواده به عنوان واحد بنیادین جامعه
سردمداران نهضت فمینیسم، خانواده را به عنوان جایگاه اصلی پابرجایی ستم بر زنان معرفی کرده و معتقدند که مهم ترین عامل فرودستی زنان، نظام خانواده و کار خانگی است.(4) این تلقی از خانواده، رفته رفته منجر به تضعیف این نهاد مهم اجتماعی و سست شدن روابط خانوادگی در جوامع غربی گردید، تا آنجا که متفکران و جامعه شناسان غربی نسبت به روند رو به افزایش از هم پاشیدن خانواده اعلام خطر کرده و از آن به عنوان یکی از بزرگ ترین چالش های رو در روی نظام های لیبرال _ دموکراسی یاد کردند.
فرانسیس فوکویاما، نظریه پرداز بزرگ آمریکایی، در بیان مهم ترین خطری که دموکراسی را تهدید می کند، می گوید:
خطر در فرو ریختن آن نظم اجتماعی است که دموکراسی ها بر آن تکیه داشته اند. [... ]منظورم به خصوص از هم پاشیدن خانواده است. در ایالات متحده از هر سه کودک، یکی را مادری تنها به دنیا می آورد. بحران ارزش های اجتماعی و اعتماد عمومی جامعه نشانه های متعدد دارد: سست شدن پایه های خانواده، رشد جنایت، زوال نهادهای گوناگون اجتماعی مانند کلیسا ،انجمن ها