فمینیسم صفحه 70

1- ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 5، صص 37 و 38.

منظوم و منثور اروپایی و جهانی شد. گرچه آثار بسیار ارزشمندی را می توان در سینما و تلویزیون یافت که در ترسیم چهره حقیقی و ارزشمند زن بسیار موفق بوده اند، ولی در میان واسطه های هنری بیشترین ظلم به منزلت زن از همین طریق صورت پذیرفته است.

در کتاب «زن و سینما» صفحه 6 ، می خوانیم: «تاریخچه فیلم سازی و برنامه های تلویزیونی نشان می دهد، این رسانه برای جلب مخاطبان خود از چند جنبه به زنان روی آورد. یکی از آشکارترین جنبه های آن ایجاد لذت از راه تبدیل زنان به کالای جنسی بود».

به دلیل استفاده سوداگرانه از زن در آثار سینمایی و حاکمیت نگاه مردسالار در سینما، عده ای از منتقدان و سینماگران زن در آثار نوشتاری خود، با نقد سینمای مردسالار، این سؤال را مطرح می کنند که آیا اصولاً زیبایی شناسی خاص زنانه در سینما وجود دارد یا خیر؟ بنابراین، به غیراز جنبه های محتوایی سینما، این سؤال مطرح است که ویژگی های زیباشناختی فرم سینما تا چه حد برگرفته از ویژگی های روانی و روحی زنان است.

جلوه فروشی و نظربازی، درمطابقت با نقش های جنسیتی، به زن که موضوع نگاه و مرد که فاعل نگاه است تجزیه شد وحاصل این تجزیه تاریخی _ اجتماعی این بود که زیبایی شناسی سینمای روایی هالیوود به سویتولید نگاه مردانه گرایید. به این ترتیب، ذات پنداری تماشاگر با تصویر سینما، که زن در آن نمایانده می شود، ازدریچه نگاه مردانه شکل می گیرد. به عبارت دیگر، زن مقابل دوربین و مرد پشت آن جای دارد.

ظاهرا حاکمیت نگاه مردانه در سینما و تأثیر این نگاه بر جنبه های زیباشناختی به قدری است که بسیاری از زنان سینماگر ناخودآگاه در موقعیت مردان فیلم خود را روایت می کنند. این مسئله در اثرسینماگران مؤنث کشورمان نیز که تعدادشان کم نیست، دیده می شود.

شخصیت زن در بسیاری از آثار ادبی و سینمایی ایرانی ارتباط ضعیفی با شخصیت پردازی اهورایی و اثیری زن در تفکر اسلام و قرآن دارد و گاه این ارتباط کاملاً قطع شده است. به قول آیت اللّه جوادی آملی در کتاب زن در آینه جلال و جمال، خداوند در قرآن، زن را در زمره صدیقین قرار داده و حضرت مریم علیهاالسلام را صادق و صدیق و مصدقه معرفی کرده است. حضرت زهرای اطهر که سیده زنان عالم لقب گرفته، به قدری در روایات و احادیث قدسی و نبوی بلند مرتبه است که گویی آفرینش کائنات، مرتبط با وجود عزیز اوست (رجوع شود به حدیث قدسی «لولاک لما خلقت الافلاک... ؛ اگر تو نبودی افلاک را خلق نمی کردم» که در ادامه حدیث می فرماید، اگر زهرا علیهاالسلام نبود شماها (حضرت رسول صلی الله علیه و آله و حضرت علی علیه السلام) را خلق نمی کردم.

اکنون این سؤال مطرح است که چرا با وجود ظرفیت های زیباشناختی فوق العاده ای که در موضوع حضرت زهرا علیهاالسلام و سایر زنان مقدسه و مؤمنه در طول تاریخ نهفته است، هنرمندان در حوزه های ادبی، سینمایی و تجسمی، کمتر از این الگوها بهره می گیرند. شایداین مسئله به رویکردهای هنرمندان به مقوله زن باز گردد که عمدتا سکولار است.(1)

ضرورت حضور زنان در رسانه ها

حضور زنان در عرصه رسانه ها از دیرباز مورد بحث مجامع علمی _ اجتماعی بوده است. ضرورت پرداختن به چنین موضوعی زمانی آشکارتر می شودکه می بینیم مشارکت زنان در رادیو و تلویزیون رو به افزایش است.

اساسا جایگاه زنان به عنوان قشری عظیم از جامعه که پرورش روحی و ذهنی آنان تأثیرات به سزایی در پی خواهد داشت، بر کسی پوشیده نیست. همچنین، استعدادها و دیدگاه های متفاوتی که به موضوعات مختلف دارند و برخاسته از تفاوت های فطری آنان است، می تواند منشأ تولیدات جدید و ایجاد پارادایم های نوین فرهنگی شود. حضور نیافتن آنان در سطوح تصمیم سازی و تصمیم گیری تولید برنامه های رسانه ای و خلأ دخالت این قشر در سطوح کلان یادشده، روندی است که با فراز و نشیب بسیار تا زمان حال نیز ادامه داشته است. و اگر بعد تصمیم سازی و تعیین استراتژی، یکی از مهم ترین حوزه های تولید فکر و برنامه سازی، در نظر گرفته شود حضور نیافتن زنان در این بخش به معنای نادیده گرفتن انگیزه های روحی، ذهنی و رفتاری نزدیک به نیمی از جمعیت