فمینیسم صفحه 73

2- 1. Fransqa, 2000,398-402

و اجتماعی ایران و از سوی دیگر با جهان غرب و جریانات فکری پست مدرنیسم مواجه است. چهره زنان در صدا و سیما و مطبوعات، علی رغم همه تلاش هایی که صورت می گیرد، روایت از حضور نامنسجم، بی هویت و گاه تحقیر شده دارد. برای مثال در برخی از سریال های تلویزیونی، زنان موجوداتی حسود، فتنه گر، کم عقل و فاقد شخصیتی در خور شأن زن مسلمان و ایرانی نشان داده می شوند. کیفیت برنامه هایی که برای زنان و موضوعات جامعه تولید می شود، حاکی از آن است که اغلب این برنامه ها فاقد بررسی های کارشناسانه و الگوهای سازگار با شرع، عرف و فرهنگ غنی ایرانی هستند. حتی به لحاظ کمیت نیز درصد تولید برنامه های خاص زنان قابل توجه نیست.

این دیدگاه، نسبت به زن، نگرشی را در جامعه و اذهان عمومی شکل خواهد داد که بر باورهای غلط سنتی دامن می زند و از سوی دیگر در تقابل با اندیشه های زنان به انزوا و یا انفعال آنان می انجامد. ترویج فرهنگ مصرف با هجمه های تبلیغاتی و استفاده از فضاهای لوکس در سریال ها و فیلم ها، فرهنگ فردگرایی و خشونت، از پسامدهای نگرش های جنسیتی در رسانه ها خواهد بود.

فرایندهای حضور مؤثر زنان در رسانه ها

آنچه در عصر حاضر توجه خاصی را می طلبد، فقدان الگوی مناسبی است که با روند توسعه جامعه اسلامی و جهانی بتواند جایگاه ویژه ای برای زنان تبیین کند. طی فرایندهای طرح جهانی سازی، مرحله گذار از سنت به مدرنیته، عرصه های فرهنگی به انزوا کشانیده شده اند و دیدگاه های کارکردگرا با ایجاد توهم، بی نظمی خاصی را در صحنه های رسانه ای به وجود آورده اند.

اگر زنان در بسترهای تصمیم سازی و تولید برنامه های رسانه ای برای زنان قرار گیرند، قطعا با دیدگاه ها، روحیات و ذهنیات این قشر ارتباط نزدیک تری برقرار خواهد شد.

حضور زنان در سطوح مدیریتی و سیاست گذاری، چنانچه با برنامه ریزی اصولی همراه نباشد خود به ناهماهنگی و تبعیض می انجامد. بنابراین، بسترسازی و ایجاد ظرفیت های خاص برای نیل به این هدف، از اقدامات اساسی در این زمینه خواهد بود. ازاین رو پیش فرض های زیر برای دستیابی به جایگاه مطلوب زن در رسانه ارائه می شود:

_ توان مندسازی زنان با کسب مهارت و دانش لازم برای فعالیت در سطوح کلان.

_ ایجاد عزت نفس و روحیه پرنشاط با تأکید بر تعالیم اسلامی و روان شناسی دینی در زنان.

_ تکریم نقش مادری و همسری برای ترویج فرهنگ قداست خانواده و نقش مهم زنان در این حوزه.

_ ایجاد هویت جدید برای زن مسلمان ایرانی با تولید برنامه ها بر مبنای دین و فرهنگ والای ایرانی.

_ ارتقای سطح حساسیت ها و تمایلات در مسائل زنان از سطوح خرد به کلان.

_ طرح مسائل زنان ایران و جهان از طریق نیازسنجی.

_ تولید مفاهیم جدید ارزشی با منشأ الهی برای جای گزینی با مفاهیم و ارزش های مادی.

برای ارتقای فرهنگ رسانه ای می توان با تنظیم الگوها و پیش فرض های دینی و علمی و پژوهش های دقیق در خصوص بازخورد اجتماعی، چهره ای از زن ارائه داد که درعین آزادی و شکوه از زنجیره های توسعه جامعه اسلامی گسسته نباشد. (1)

انواع گفتمان های هویت جویی درباره زنان

گفتمان هایی که جامعه و زنان براساس آنها تعریف خویش را از زنان بیان می کنند، دارای سه نوع کاملاً متمایز و مشخص است. هویت جویی براساس هر نوع از این انواع، حکایت از شخصیت فردی و اجتماعی کاملاً متفاوت دارد. این سه گفتمان عبارتند از:

1. گفتمان های هویت جویی تاریخی _ سنتی؛

2. گفتمان های هویت جویی برخاسته از مدرنیته؛

3. گفتمان های هویت جویی دین باور.