فمینیسم صفحه 9

3- نگاهی به فمینیسم، ص 10.

4- . نگاهی به فمینیسم، ص 10.
5- . بولتن مرجع، ش 4، ص 373.
6- . نگاهی به فمینیسم، ص 11

تمایز خود را از مردان به نمایش بگذارند؛ زیرا حرکت های تند زن مدارانه در دوره قبل باعث خشونت روزافزون در محیط کار و خانه و عدم امنیت زنان گردیده بود.

از جمله بازنگری ها در این دوره (موج سوم) «احیای نقش مادری» است که توسط پتی فریدان، جمین گریر و جین بتکه الشتن مطرح گردید. برای مثال «الشتن» در کتاب «مرد عمومی، زن خصوصی» (1981) به دفاع از زندگی خصوصی و خانواده فرزند محور می پردازد. مادر بودن را فعالیتی پیچیده، غنی، چندرویه، پرزحمت و شادی آفرین می داند که زیستی طبیعی، اجتماعی، نمادین و عاطفی است. (1)

در این میان بحث های پست مدرن ها، تحول عمیق تری را در فمینیسم ایجاد کرد. پیدایش پست مدرنیسم با طرح سؤال های اساسی در باب معنای هویت زنان، سبب آشفتگی فکری و مفهومی در فمینیسم شده است. آنها تلاش برای ایجاد یک مکتب فکری فمینیستی خاص را رد می کنند؛ ازاین رو که روش زنان برای درک خویش، چندگانه و متنوع است. هویت هر زن از طریق یک رشته عوامل درک می شود که بر یکدیگر تأثیر می گذارند. این عوامل عبارتند از: سن، قومیت، طبقه، نژاد، فرهنگ، جنسیت، تجربه و... . در این راستا، هیچ تلاشی برای کشاندنشان به یک اردوگاه ایدئولوژیک واحد مثمر ثمر نیست. زنان باید با ایجاد زبان و شیوه های تفکر جدید درباره خویش، خویشتن را از معانی ستمگرانه ای که مردان بر آنها تحمیل کرده اند رها سازند.(2)

3. دل مشغولی ها و آرمان های فمینیسم

البته تمام فمینیست ها معتقدند که بایستی فرودستی زنان را فهمید و آنان را آزاد کرد. ولی در مورد دلایل این فرودستی و راه های دست یابی به آزادی توافق چندانی ندارند. فمینیست های لیبرال یا اصلاح طلب، درباره حقوق برابر برای زنان، معتقدند که تفاوت های میان دو جنس ذاتی نیست و زنان از قابلیت قدرت تعقل کامل برخوردارند. ازاین رو استحقاق تمام حقوق انسانی را دارند. آنها تفاوت بین دو جنس را نتیجه اجتماعی شدن و شرطی سازی نقش جنسی می دانند که احتمالاً زنان را از پرورش تمامی استعدادشان به عنوان انسان باز می دارد.

فمینیست های مارکسیستی، این فرودستی و استثمار زنان را در جوامع سرمایه داری جست وجو می کنند. اینان دلیل عمده ستم دیدگی زنان را باز داشتن زنان از تولید عمومی می دانند و مبارزه زنان برای رهایی را جزء لاینفک پیکار پرولتاریا و طبقه کارگری برای سرنگونی سرمایه داری می دانند.

نظریه پردازان فمینیستی رادیکال یا انقلابی، این نابرابری های جنسی را حاصل نظام مستقل مردسالاری و شکل اصلی نابرابری اجتماعی می دانند. آنان می گویند تقسیم جنسی کار، تحکیم کننده و تقویت کننده نظام سلطه مردانه بوده و همواره وجود داشته است و مرد سالاری، نظامی جهانی است که در آن مردان بر زنان تسلط دارند.

مسئله اصلی مورد توجه فمینیست های رادیکال، آشکار کردن این موضوع است که چگونه قدرت مردانه در تمام حوزه های زندگی و روابط شخصی مانند پرورش کودک، خانه داری، ازدواج و... اعمال و تقویت می شود. به نظر اینها مردان، فرهنگ زنان، دانش زنان و توان ذهنی زنان را تماما انکار می کنند؛ ازاین رو می خواهند شیوه تولید دانش را چنان دگرگون سازند که درک ذهنی زنان از نو ارزیابی شود.

فمینیست های سوسیالیست نیز می کوشند تحلیلی ارائه دهند که دو نظام اقتصادی و جنسی را بازشناسی کند. این دیدگاه، مردسالاری را نظامی فراتاریخی می داند؛ یعنی مردان در تمام جوامع بر زنان اعمال قدرت می کنند. در این نگرش، جنس، طبقه، نژاد، سن، ملیت، همگی ستم دیدگی زنان را پدید می آورند و برای رهایی نیز می گویند: «زنان برای آزادی خود از قید سلطه مردان باید پیکار کنند». (3)

از نظر محدوده جغرافیایی، فمینیست ها در آغاز در ایالات متحده و کشورهای پروتستان مذهب اروپا و نیز مناطق پیشرفته صنعتی و اقتصادی دنیا فعال بودند. ولی فمینیست های جدید علاوه براین کشورها،کشورهای دیگری چون کشورهای با مذهب

1- . مکنزی یان و دیگران، همان، صص 379 و 380.
2- . همان، صص 380_383
3- . محمد منصورنژاد، مسئله زن، اسلام و فمینیسم، تهران، برگ زیتون، 1381، صص 257 _ 261.