تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 127

خود را نیز، وجود حکومت های ظالم و مستبد بیان می کند و به همه مسلمانان هشدار می دهد:

چنانچه باز هم مسلمانان، از این سکرت و غفلت به خود نیایند و کما فی السابق، در ذلت عبودیت فراعنه امت و چپاولچیان مملکت باقی بمانند، چیزی نخواهد گذشت که _ العیاذ باللّه تعالی _ مانند مسلمین معظم افریقا و اغلب ممالک آسیا و غیر ذلک، نعمت و شرف و استقلال قومیت و سلطنت اسلامیه را از دست داده و در تحت حکومت نصاری اسیر و... خواهد گشت.(1)

سپس دعا می کند که «وقی اللّه المسلمین عنه ولا ارانا اللّه ذلک؛ خداوند مسلمانان را از چنین عاقبتی حفظ کند و چنین روزی را به ما نشان ندهد.» پس از آن، خطر دخالت سیاسی همسایگان جنوبی و شمالی را یادآور می شود و برای دفع همه این خطرها پیشنهاد می کند که اگر حکومت از شکل ظالمانه استبدادی اش خارج شود و به شکل عادلانه شورایی درآید، کیان اسلام و مسلمانان، از استیلای کفار حفظ می شود و سپس این امر را از مهم ترین فرایض الهی می شمارد.(2)

9. مشروطه و تحدید سلطنت

اشاره

نایینی بخش سوم کتاب خود را به این عنوان اختصاص می دهد و آن را در سه قسمت جداگانه که هر یک دارای ویژگی های مربوط به خود است، توضیح می دهد. این قسمت ها عبارتند از: تحقق سلطنت اسلامی با