تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 16

می کند که دیدگاه های اسلامی در این مورد، در عهد عباسی، یعنی در زمانی که دولت اسلامی به سه دولت تقسیم شده بود، وضع شده است.(1)

اگر بعد اول را بتوان توجیه کرد، بعد دوم به هیچ رو توجیه پذیر نیست؛ زیرا اقتضای مشروعیت زمامداری، این نیست که رفتار سیاسی حاکمان، دلیل علمی برای بنای یک نظریه سیاسی، به شمار آید. برخلاف مکتب خلفا، بنابر مکتب اهل بیت، امامت یک عهد الهی و استمرار رسالت پیامبر است و از طریق نص تعیین می شود و مشروط به عصمت است. به همین دلیل، سیره امام، منبعی از منابع تشریع به شمار می رود. بنابراین، اندیشه سیاسی در مکتب امامیه، از پشتوانه معنوی کارآمدی بهره مند است؛ زیرا امامت را یک منصب الهی می داند که تا پایان تاریخ، امامی حاضر یا غایب، این رسالت را بر دوش دارد. حکومتی هم که در زمان غیبت بر پا می شود، امتداد امامت و جانشین آن است. پس از بیان تفاوت های اندیشه سیاسی مکتب اهل بیت و مکتب خلفا، به سیر تکامل اندیشه سیاسی شیعه می پردازیم. تاریخ اندیشه سیاسی امامیه را می توانیم به سه مرحله تقسیم کنیم. در ادامه، هر یک از این مراحل را به صورت فصل های جداگانه بررسی خواهیم کرد:

1. دوره سیاست تقیه و مطرح نشدن آشکار نظریه های سیاسی؛

2. دوره ظهور مبانی نظریه های سیاسی؛

3. دوره تکامل نظریه های سیاسی شیعه.