تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 161

با دید امانت به دولت و حکومتی که به او سپرده شده نگاه کند.

2. اطاعت

اطاعت و اطاعت پذیری، عنصری است که از حاکمیت جدایی ناپذیر است. به این ترتیب که هر چه میزان اطاعت پذیری و فرمان برداری مردم از فرمان روایان جامعه شان بیشتر باشد، دولت در اجرای هدف ها و برنامه هایش موفق تر خواهد بود. بی گمان اطاعت مردم از حاکمان الهی و رهبران دینی یک واجب قطعی و همانند اطاعت از خداست. حضرت امام خمینی رحمه اللهمی فرماید:

اوامر رسول اکرم آن است که از خود آن حضرت صادر می شود و امر حکومتی می باشد؛ مثلاً از سپاه اسامه پیروی کنید، سرحدات را چطور نگه دارید، مالیات ها را از کجا جمع کنید، با مردم چگونه معاشرت نمایید، اینها اوامر رسول اکرم صلی الله علیه و آلهاست. خداوند ما را الزام کرده که از حضرت رسول اطاعت کنیم؛ چنانکه مأموریم از اولی الامر که به حسب ضرورت مذهب ما، مراد ائمه می باشند، اطاعت و پیروی نماییم. اطاعت از اولی الامر که در اوامر حکومتی می باشد، غیر اطاعت خداست. البته از باب اینکه خدای تعالی فرمان داده که از رسول و اولی الامر پیروی کنیم، اطاعت از آن در حقیقت اطاعت از خدا هم می باشد.(1)

3. نظارت (نظارت شهروندان)

در اندیشه حضرت امام رحمه الله، یکی از راهکارهای مهم که به نهادینه شدن نقش مردم در اصلاح دولت و حکومت و پیرو آن جامعه می انجامد، امر به معروف و نهی از منکر قشرهای مختلف جامعه است. این امر جایگاه والایی در اندیشه امام دارد. ایشان در جایی می فرماید: