تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 163

نه مشروطه به معنای متعارف فعلی آنکه تصویب قوانین تابع آرای اشخاص و اکثریت باشد. مشروطه از این جهت که حکومت کنندگان در اجرا و اداره، مقید به یک مجموعه شرط هستند که در قرآن کریم و سنت رسول اللّه معین گشته است. مجموعه شرط، همان احکام و قوانین اسلام است که باید رعایت شود. از این جهت، حکومت اسلامی، حکومت قانون الهی بر مردم است.(1)

ایشان برای دفع این شبهه که مطلقه بودن ولایت فقیه، همان استبدادی و دیکتاتوری است می فرماید:

مع الاسف اشخاصی که اطلاع ندارند بر وضعیت برنامه های اسلام، گمان می کنند که اگر چنانچه ولایت فقیه از قانون اساسی بگذرد، این اسباب دیکتاتوری می شود؛ در صورتی که ولایت فقیه است که جلوی دیکتاتوری را می گیرد. اگر ولایت فقیه نباشد، دیکتاتوری می شود، آنکه جلوگیری می کند از اینکه رییس جمهوری دیکتاتوری نکند، آنکه جلو می گیرد از اینکه رییس ارتش دیکتاتوری نکند، رییس ژاندارمری دیکتاتوری نکند، رییس شهربانی دیکتاتوری نکند، نخست وزیر دیکتاتوری نکند، آن فقیه است.(2)

دوم _ جامع بودن

حاکمیت بر اساس دین الهی، فراگیر است و هر جامعه ای را در برمی گیرد و محدوده جغرافیایی، قومی، قبیله ای و... مطرح نیست و هیچ فردی از حاکمیت الهی خارج نیست. حتی پیروان اقلیت ادیان و مذاهب دیگر از آزادی های قانون مند برخوردارند؛ یعنی هیچ نکته ای را در مورد آنها فرو گذار نکرده است. «احزاب، جمعیت ها، انجمن های سیاسی، صنفی