تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 184

هستیم. ملت ما هر طوری رأی داد ما هم همان را تبعیت می کنیم، خدای تبارک و تعالی به ما حق نداده است که به ملتمان یک چیزی را تحمیل کنیم.(1)

دامنه آزادی سیاسی در اندیشه حضرت امام بسیار گسترده است؛ به گونه ای که «هر فرد از افراد ملت حق دارد، مستقیما در برابر سایرین، زمامدار مسلمین را استیضاح کند و به او انتقاد کند و او باید جواب قانع کننده ای بدهد. در غیر این صورت، اگر بر خلاف وظیفه اسلامی خود عمل کرده باشد، خود به خود از مقام زمامداری معزول است».(2)

از دیدگاه ایشان، یکی از مشکلات، درک و استفاده درست از آزادی است. ایشان در این مورد به ملت و دولت هشدار می دهد. شکر نعمت آزادی را حفظ حدود و چارچوب آن می داند که اگر حدود آن حفظ نشود، ممکن است به شرایط گذشته برگردیم: «اگر خدای نخواسته آزادی را صرف کردیم برخلاف مسیر ملت و اسلام، حالا که آزاد شدیم خودمان را به هرج و مرج بکشیم... حالا که آزاد هستیم، برخلاف نظامات اسلامی و برخلاف نظامات ملی عمل کنیم، هرج و مرج به پا کنیم، تحت هیچ قاعده ای نباشیم، تحت هیچ قاعده اسلامی و ملی نباشیم، اگر این طور باشد آزادی را سلب کردیم، برخلاف مسیر ملت و برخلاف مسیر اسلام».(3)

ه_) وابستگی اقتصادی

حضرت امام رحمه الله تقویت بنیه اقتصادی را برای استقلال کشور ضروری

1- همان، ج 10، ص 181.
2- همان، ج 4، ص 190.
3- همان، ج 7، ص 42.