تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 19

سه _ تقیه کتمانیه

کتمان مرام برای حفظ مسلک؛

چهار _ تقیه مداراتیه

حسن معاشرت و زندگی با اهل سنت (اکثریت جامعه اسلامی) و حضور در مجامع و محافل عمومی و اجتماعی آنان، برای حفظ وحدت اسلامی و تشکیل یک دولت یا قدرت اسلامی.

لازم به یادآوری است که تقیه مداراتی، شامل مماشات با ظالم نیز می شود که هدف در آن، اتحاد مسلمانان در تمام شئون عبادی و اجتماعی است و در اثر آن، تمام مذاهب اسلامی، با گرایش های گوناگونی که دارند، به صورت یک واحد یک پارچه در می آیند و دولتی بزرگ و مستقل تشکیل می دهند. در این صورت، کافران و بیگانگان به احکام و قوانین اسلام و ثروت های خدادادی مسلمانان چشم طمع نمی دوزند و فکر استثمار و استعمار مسلمانان را در مخیله خود نمی پرورانند.(1)

مواردی که می توان برای تقیه برشمرد عبارتند از:

1. حاکمیت اهل سنت و فشارهای همه جانبه علیه تشیع؛

2. در اقلیت قرار داشتن شیعیان؛

3. حفظ سرمایه های مادی و معنوی جان ها از خطر حکومت؛

4. حفظ عالمان اسلام به عنوان استوانه های علمی و فکری؛

5. حفظ وحدت اسلامی و یک پارچگی دولت اسلامی.

همه این موارد را می توان به صورت پراکنده در مرحله اول دید. شروع این دوره با عصر حکومت عباسیان هم زمان بوده است که به دشمنی با