- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- ضرورت و اهداف 6
- اشاره 6
- تبیین موضوع 6
- بخش اول: کلیات 6
- 1. دشواری دسترسی به منابع 7
- اشاره 7
- 3. حساسیت موضوع و توجه به اتحاد اسلامی 7
- 2. جدید بودن موضوع 7
- محدودیت ها 7
- مفهوم شناسی موضوع 8
- 1. تفاوت تأثیرهای نظری و عملی 8
- پرسش اصلی 8
- پرسش های فرعی 8
- پرسش های پژوهش 8
- روش پژوهش 8
- ب) ویژگی عصر غیبت 9
- الف) تعریف عصر غیبت 9
- 2. تعریف و ویژگی های عصر غیبت 9
- 3. منابع و مصادیق اندیشه سیاسی شیعه 10
- 1. کتاب (قرآن) 10
- الف) منابع 10
- اشاره 10
- 2. سنت 11
- 4. اجماع 12
- 3. عقل 12
- ب) مصادیق 13
- بخش دوم: دوره های حیات اندیشه سیاسی شیعه پس از غیبت کبری 14
- نگاهی تطبیقی به اندیشه سیاسی شیعه و اهل سنت 14
- فصل اول: دوره سیاست تقیه و مطرح نشدن آشکار نظریه های سیاسی 17
- 1. تقیه 17
- اشاره 17
- الف) تعریف تقیه 17
- دو _ تقیه خوفیه 18
- یک _ تقیه اکراهیه 18
- اشاره 18
- ب) انواع تقیه 18
- سه _ تقیه کتمانیه 19
- چهار _ تقیه مداراتیه 19
- 2. ویژگی های دوره 20
- اشاره 20
- دوره اول: آغاز غیبت کبری تا به قدرت رسیدن ایلخانان مغول 21
- 3. فقیهان و دانشمندان 22
- دوره دوم: عصر ایلخانان مغول 22
- اشاره 22
- الف) شیخ مفید1 (338 _ 413 ه. ق) 22
- یک _ جهان اسلام در عصر شیخ مفید 23
- دو _ دیدگاه های سیاسی 26
- ب) سید مرتضی علم الهدی (355 _ 436 ه. ق) 28
- اشاره 28
- دیدگاه های سیاسی سید مرتضی 29
- اشاره 30
- ج) شیخ طوسی (385 _ 460 ه. ق) 30
- دیدگاه های سیاسی شیخ طوسی 32
- اشاره 35
- د) محقق حلی (602 _ 676 ه. ق) 35
- دیدگاه های سیاسی محقق حلی 36
- ه_) علامه حلی (648 _ 726 ه. ق) 38
- اشاره 38
- دیدگاه های سیاسی علامه حلی 39
- اشاره 41
- و) شهید اول (734 _ 786 ه. ق) 41
- دیدگاه های سیاسی شهید اول 42
- اشاره 45
- دوم مرجعیت قضایی 46
- سوم _ اجرای احکام قضایی اسلام 46
- اول _ مرجعیت فتوایی یا تقنین 46
- چهارم _ دیگر اختیارات حاکم (فقیه) 47
- فصل دوم: دوره ظهور مبانی نظریه های سیاسی 54
- 1. ویژگی های این دوره 54
- اشاره 56
- 2. فقیهان و دانشمندان 56
- الف) محقق کرکی (870 _ 940 ه. ق) 56
- جایگاه علمی _ سیاسی محقق کرکی 60
- 1. حکومت آرمانی (امامت) 62
- اشاره 64
- 2. ولایت فقیه، حکومت مطلوب کرکی در عصر غیبت 64
- شرایط فقیه 66
- اختیارات فقیه 66
- مسئله مشروعیت دولت صفوی 67
- مسئله خراج 69
- اشاره 72
- ب) شهید ثانی1 (911 _ 966 ه. ق) 72
- دیدگاه های سیاسی شهید ثانی 73
- ج) وحید بهبهانی (1117 _ 1205 ه. ق) 74
- اشاره 74
- دیدگاه های سیاسی وحید بهبهانی 75
- د) شیخ جعفر کاشف الغطا (م 1228 ه. ق) 80
- اشاره 80
- دیدگاه های سیاسی شیخ جعفر کاشف الغطاء 82
- اشاره 88
- ه ) ملا احمد نراقی1 (1185 _ 1245 ه. ق) 88
- اندیشه انسان شناسی نراقی 89
- اندیشه های سیاسی محقق نراقی 91
- الف) مشروعیت حاکم یا حاکمان عصر غیبت 92
- ب) ملاک سنجش عدالت و عادل 93
- و) سید محمد مهدی طباطبایی، بحرالعلوم (متوفا 1212 ه. ق) 100
- اشاره 100
- ز) سید میر عبدالفتاح حسینی مراغی (م 1250 ه. ق) 101
- دیدگاه های سیاسی علامه بحرالعلوم ولایت فقیه 101
- اشاره 101
- دیدگاه های سیاسی 102
- حکومت و رهبری 102
- اشاره 103
- ح) محمد حسن نجفی (صاحب جواهر) (م 1266 ه. ق) 103
- دیدگاه های سیاسی صاحب جواهر 105
- اشاره 107
- ط) شیخ اعظم انصاری (1214 _ 1281 ه. ق) 107
- دیدگاه های سیاسی شیخ اعظم 109
- اشاره 113
- فصل سوم: دوره تکامل نظریه های سیاسی شیعه (چارچوب و مبانی نظام سیاسی) 113
- 1. ویژگی های دوره 113
- الف) جایگاه اجتماعی فقیهان 114
- اشاره 115
- 2. فقیهان و دانشمندان 115
- ب) کنش ها و واکنش های متقابل استبداد و استعمار 115
- الف) آیت اللّه میرزا محمد حسین نایینی (1276 _ 1355 ه. ق) 116
- اشاره 116
- دیدگاه های سیاسی محقق نایینی 118
- الف) سلطنت تملیکیه 119
- اشاره 119
- مبانی سلطنت تملیکیه 119
- اشاره 119
- اول _ عصمت 120
- اشاره 120
- ب) سلطنت ولایتیه 120
- اشاره 120
- دوم _ نظارت بیرونی 120
- یک _ عوامل مؤثر در بقای حکومت ولایتی 120
- دو _ مبانی حکومت ولایتیه 121
- اشاره 127
- الف) تحقق سلطنت اسلامی با مشورت عقلا 128
- ب) نظارت بیرونی، جانشین عصمت و عدالت 128
- ج) ضرورت تدوین قانون اساسی 129
- اشاره 130
- یک _ مشروعیت مداخله 131
- الف) مشروعیت مداخله نمایندگان مجلس 131
- دو _ شرایط نمایندگان مجلس 131
- اول _ تطبیق دخل و خرج مملکت 132
- سه _ وظایف اصلی نمایندگان 132
- اشاره 132
- دوم _ تشخیص وضع قوانین و تمییز ثابت از متغیر 133
- اشاره 133
- 1. عوامل تقویت کننده استبداد 134
- ب) امام خمینی رحمه الله 135
- 2. راه های مقابله با عوامل استبداد 135
- 1. عوامل قیام مردمی از دیدگاه امام خمینی رحمه الله 135
- 2. مبانی نظام اسلامی از دیدگاه امام خمینی رحمه الله 140
- 3. نظریه دولت و حکومت و نظام سیاسی از دیدگاه اندیشمندان معاصر (با محوریت اندیشه های سیاسی امام خمینی رحمه الله) 142
- الف) پیشینه تاریخی دولت در اسلام 143
- یک _ امور حسبیه 145
- اشاره 145
- ب) اصطلاح های فقهی مرتبط با اندیشه دولت 145
- دو _ احکام ثانوی (احکام حکومتی) 146
- اشاره 146
- گستره نفوذ احکام حکومتی 147
- سه _ نفی سبیل 147
- چهار _ دارالاسلام 147
- یک _ تعریف سیاست 148
- ج) نظام سیاسی در شریعت و فقه 148
- دو _ سیاست از دیدگاه اسلام 148
- سه _ تعامل دیانت و سیاست 149
- چهار _ مقایسه میان اسلام و مسیحیت 149
- پنج _ وجود نظام سیاسی و اجتماعی در اسلام 150
- اشاره 151
- اول _ اجرای احکام شریعت 151
- شش _ علل ضرورت استقرار نظام سیاسی 151
- دوم _ اقتدا به پیامبر به عنوان بنیان گذار حکومت 152
- سوم _ احیای شریعت 153
- هفت _ موضوع های حکومتی و سیاسی در فقه حکومتی 153
- هشت _ ویژگی های حکومت در اسلام 154
- اول _ خدایی بودن دولت 154
- دوم _ محدود نبودن در حیطه قبیله و نژاد و طبقه خاص 155
- سوم _ فرا دموکراتیک بودن دولت 155
- اشاره 157
- نه _ نقش مردم در نظام اسلامی 157
- اشاره 159
- وظایف ملت در برابر دولت 159
- الف) مفهوم بیعت 159
- 1. بیعت و اعلام وفاداری و فرمان برداری 159
- اشاره 159
- بیعت از نظر سیاسی 160
- 2. اطاعت 161
- 3. نظارت (نظارت شهروندان) 161
- اول _ مطلق بودن 162
- اشاره 162
- ده _ ویژگی های حاکمیت الهی 162
- دوم _ جامع بودن 163
- یازده _ شرایط حاکم اسلامی 164
- اول _ پاکی و قداست 164
- سوم _ انحصاری بودن حاکمیت 164
- اشاره 164
- دوم _ برخورداری از ملکه اجتهاد 165
- دوازده _ فلسفه حکومت 166
- حوزه های کارآمدی حکومت از دیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله 167
- الف) فتح قلوب مردم 167
- استقرار قانون 168
- ب) تزکیه نفس کارگزاران نظام 168
- الف) اجرای برنامه های اقتصادی اسلام 169
- ب) قناعت کارگزاران 170
- ج) توجه به اقشار ضعیف 170
- ه_ ) سهیم کردن مردم در فعالیت های دولتی 171
- د) پرهیز از سخت گیری اقتصادی بر مردم 171
- و) برقراری نظام امن اقتصادی 172
- الف) صالح بودن دولت و مسئولان 172
- ج) وجدان کاری 173
- ب) شایسته سالاری 173
- و) زدودن فساد 174
- د) رسیدگی به امور مردم 174
- ه_ ) جلوگیری از فساد اداری 174
- ز) خودداری از خصلت و رفتار آمرانه و تکلیفی 174
- الف) یکپارچگی مردم و حکومت 175
- ب) مشارکت سیاسی مردم 176
- ج) عدالت پروری 177
- د) انتقاد پذیری 177
- ه_ ) پرهیز از سیاست بازی 178
- آسیب شناسی نظام اسلامی از دیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله 178
- اشاره 180
- الف) تفرقه 180
- ج) ارائه چهره واژگونه از اسلام 182
- ب) ارائه چهره طاغوتی از حکومت 182
- د) سوء استفاده از آزادی 183
- ه_) وابستگی اقتصادی 184
- و) تجمل و اشرافی گری 185
- ج) شهید محمدباقر صدر1 187
- اشاره 187
- دیدگاه های سیاسی شهید محمدباقر صدر 188
- پیشنهادهای کلی 191
- بخش سوم: همراه با برنامه سازان 191
- اشاره 191
- 1. آگاهی از فلسفه سیاسی اسلام 192
- 2. آگاهی نسبی از مکتب های سیاسی 192
- 5. زمان بندی درست برای طرح مسائل سیاسی 193
- 6. مخاطب شناسی 193
- 4. اولویت بندی بحث های سیاسی 193
- 3. آگاهی از دغدغه های فکری نسل جوان و پاسخ گویی به آن 193
- 7. بیان عینیت سیاست و دیانت در اسلام 194
- 8. افزایش سطح آگاهی 195
- اشاره 195
- 1. داستان هایی از زندگی علما 195
- پیشنهادهای برنامه ای 195
- اشاره 195
- 9. توجه دادن به مکلّف بودن همگان 195
- ج) پرهیز از زیاده روی 196
- الف) انتخاب شخصیت های مناسب برای داستان 196
- ه ) دوستان زمان تحصیل 196
- د) نقش خانواده در پرورش استعدادها 196
- ب) ارائه الگوی مناسب از زندگی علما 196
- الف) پرهیز از رفتارهای منافی شأن روحانیت 197
- و) شرایط سیاسی زمان هر عالم 197
- 3. طراحی صحنه ها 197
- اشاره 197
- 2. دیالوگ ها و رفتارهای در حال ایفای نقش 197
- ب) ارائه دیالوگ های قابل فهم برای عموم 197
- 4. مستند زندگی سیاسی عالمان عصر حاضر 198
- الف) رسانه و دانشمندان شیعه 198
- اشاره 198
- 6. انعکاس اندیشه های سیاسی عصر غیبت در رسانه 198
- 5. انتقال مفاهیم سیاسی در برنامه کودک و نوجوان 198
- ب) رسانه و اندیشه های سیاسی شیعه 200
- پرسش های مردمی 201
- پرسش های کارشناسی 201
- سخن پایانی 203
- منبع شناسی 205
- کتاب نامه 207
بخش سوم: همراه با برنامه سازان
پیشنهادهای کلی
اشاره
برای رسانه ها و به ویژه صدا و سیما می توان راهکارها و سیاست گذاری هایی را پیشنهاد کرد که بر اساس هدف های کلی نظام اسلامی شکل گیرد؛ آن هم هدف هایی که در زمینه پیشرفت فرهنگی در عرصه های گوناگون از جمله سیاست وجود دارد؛ زیرا «انقلاب اسلامی ایران یک انقلاب فرهنگی به معنای وسیع و اصیل آن، در قرن بیستم بود. آنچه این انقلاب مقدس و وحدت گرا را به پیروزی رساند، تحوّل و انقلاب درونی در توده های مردم به سوی یک الگوی فرهنگ اسلامی بود. امروز، تنها فرهنگ اسلامی است که باید بر چنین نظامی حاکمیت داشته باشد و مدلولات فلسفی، سیاست گذاری و مدار فعالیت آن را تشکیل دهد. بنابراین، استفاده از عنوان «فرهنگ و ارشاد اسلامی» و ذکر آن در اینجا ضروری است؛ زیرا در جریان انقلاب و آنچه انگیزه و الگو و به اصطلاح فرنگی ها «پارادایم» یا «پارادیگم» این انقلاب را تشکیل داد، فلسفه، نیرو،