- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- بخش اول: کلیات 6
- اشاره 6
- تبیین موضوع 6
- ضرورت و اهداف 6
- محدودیت ها 7
- 2. جدید بودن موضوع 7
- 1. دشواری دسترسی به منابع 7
- اشاره 7
- 3. حساسیت موضوع و توجه به اتحاد اسلامی 7
- 1. تفاوت تأثیرهای نظری و عملی 8
- پرسش های فرعی 8
- پرسش اصلی 8
- پرسش های پژوهش 8
- روش پژوهش 8
- مفهوم شناسی موضوع 8
- ب) ویژگی عصر غیبت 9
- 2. تعریف و ویژگی های عصر غیبت 9
- الف) تعریف عصر غیبت 9
- 1. کتاب (قرآن) 10
- اشاره 10
- 3. منابع و مصادیق اندیشه سیاسی شیعه 10
- الف) منابع 10
- 2. سنت 11
- 3. عقل 12
- 4. اجماع 12
- ب) مصادیق 13
- بخش دوم: دوره های حیات اندیشه سیاسی شیعه پس از غیبت کبری 14
- نگاهی تطبیقی به اندیشه سیاسی شیعه و اهل سنت 14
- فصل اول: دوره سیاست تقیه و مطرح نشدن آشکار نظریه های سیاسی 17
- 1. تقیه 17
- الف) تعریف تقیه 17
- اشاره 17
- دو _ تقیه خوفیه 18
- ب) انواع تقیه 18
- اشاره 18
- یک _ تقیه اکراهیه 18
- سه _ تقیه کتمانیه 19
- چهار _ تقیه مداراتیه 19
- 2. ویژگی های دوره 20
- اشاره 20
- دوره اول: آغاز غیبت کبری تا به قدرت رسیدن ایلخانان مغول 21
- دوره دوم: عصر ایلخانان مغول 22
- اشاره 22
- الف) شیخ مفید1 (338 _ 413 ه. ق) 22
- 3. فقیهان و دانشمندان 22
- یک _ جهان اسلام در عصر شیخ مفید 23
- دو _ دیدگاه های سیاسی 26
- ب) سید مرتضی علم الهدی (355 _ 436 ه. ق) 28
- اشاره 28
- دیدگاه های سیاسی سید مرتضی 29
- اشاره 30
- ج) شیخ طوسی (385 _ 460 ه. ق) 30
- دیدگاه های سیاسی شیخ طوسی 32
- اشاره 35
- د) محقق حلی (602 _ 676 ه. ق) 35
- دیدگاه های سیاسی محقق حلی 36
- اشاره 38
- ه_) علامه حلی (648 _ 726 ه. ق) 38
- دیدگاه های سیاسی علامه حلی 39
- اشاره 41
- و) شهید اول (734 _ 786 ه. ق) 41
- دیدگاه های سیاسی شهید اول 42
- اشاره 45
- اول _ مرجعیت فتوایی یا تقنین 46
- سوم _ اجرای احکام قضایی اسلام 46
- دوم مرجعیت قضایی 46
- چهارم _ دیگر اختیارات حاکم (فقیه) 47
- فصل دوم: دوره ظهور مبانی نظریه های سیاسی 54
- 1. ویژگی های این دوره 54
- الف) محقق کرکی (870 _ 940 ه. ق) 56
- 2. فقیهان و دانشمندان 56
- اشاره 56
- جایگاه علمی _ سیاسی محقق کرکی 60
- 1. حکومت آرمانی (امامت) 62
- 2. ولایت فقیه، حکومت مطلوب کرکی در عصر غیبت 64
- اشاره 64
- شرایط فقیه 66
- اختیارات فقیه 66
- مسئله مشروعیت دولت صفوی 67
- مسئله خراج 69
- اشاره 72
- ب) شهید ثانی1 (911 _ 966 ه. ق) 72
- دیدگاه های سیاسی شهید ثانی 73
- ج) وحید بهبهانی (1117 _ 1205 ه. ق) 74
- اشاره 74
- دیدگاه های سیاسی وحید بهبهانی 75
- د) شیخ جعفر کاشف الغطا (م 1228 ه. ق) 80
- اشاره 80
- دیدگاه های سیاسی شیخ جعفر کاشف الغطاء 82
- اشاره 88
- ه ) ملا احمد نراقی1 (1185 _ 1245 ه. ق) 88
- اندیشه انسان شناسی نراقی 89
- اندیشه های سیاسی محقق نراقی 91
- الف) مشروعیت حاکم یا حاکمان عصر غیبت 92
- ب) ملاک سنجش عدالت و عادل 93
- و) سید محمد مهدی طباطبایی، بحرالعلوم (متوفا 1212 ه. ق) 100
- اشاره 100
- ز) سید میر عبدالفتاح حسینی مراغی (م 1250 ه. ق) 101
- دیدگاه های سیاسی علامه بحرالعلوم ولایت فقیه 101
- اشاره 101
- دیدگاه های سیاسی 102
- حکومت و رهبری 102
- اشاره 103
- ح) محمد حسن نجفی (صاحب جواهر) (م 1266 ه. ق) 103
- دیدگاه های سیاسی صاحب جواهر 105
- ط) شیخ اعظم انصاری (1214 _ 1281 ه. ق) 107
- اشاره 107
- دیدگاه های سیاسی شیخ اعظم 109
- 1. ویژگی های دوره 113
- اشاره 113
- فصل سوم: دوره تکامل نظریه های سیاسی شیعه (چارچوب و مبانی نظام سیاسی) 113
- الف) جایگاه اجتماعی فقیهان 114
- اشاره 115
- 2. فقیهان و دانشمندان 115
- ب) کنش ها و واکنش های متقابل استبداد و استعمار 115
- الف) آیت اللّه میرزا محمد حسین نایینی (1276 _ 1355 ه. ق) 116
- اشاره 116
- دیدگاه های سیاسی محقق نایینی 118
- الف) سلطنت تملیکیه 119
- مبانی سلطنت تملیکیه 119
- اشاره 119
- اشاره 119
- اول _ عصمت 120
- اشاره 120
- اشاره 120
- ب) سلطنت ولایتیه 120
- یک _ عوامل مؤثر در بقای حکومت ولایتی 120
- دوم _ نظارت بیرونی 120
- دو _ مبانی حکومت ولایتیه 121
- اشاره 127
- الف) تحقق سلطنت اسلامی با مشورت عقلا 128
- ب) نظارت بیرونی، جانشین عصمت و عدالت 128
- ج) ضرورت تدوین قانون اساسی 129
- اشاره 130
- یک _ مشروعیت مداخله 131
- دو _ شرایط نمایندگان مجلس 131
- الف) مشروعیت مداخله نمایندگان مجلس 131
- سه _ وظایف اصلی نمایندگان 132
- اشاره 132
- اول _ تطبیق دخل و خرج مملکت 132
- دوم _ تشخیص وضع قوانین و تمییز ثابت از متغیر 133
- اشاره 133
- 1. عوامل تقویت کننده استبداد 134
- ب) امام خمینی رحمه الله 135
- 2. راه های مقابله با عوامل استبداد 135
- 1. عوامل قیام مردمی از دیدگاه امام خمینی رحمه الله 135
- 2. مبانی نظام اسلامی از دیدگاه امام خمینی رحمه الله 140
- 3. نظریه دولت و حکومت و نظام سیاسی از دیدگاه اندیشمندان معاصر (با محوریت اندیشه های سیاسی امام خمینی رحمه الله) 142
- الف) پیشینه تاریخی دولت در اسلام 143
- ب) اصطلاح های فقهی مرتبط با اندیشه دولت 145
- یک _ امور حسبیه 145
- اشاره 145
- دو _ احکام ثانوی (احکام حکومتی) 146
- اشاره 146
- گستره نفوذ احکام حکومتی 147
- سه _ نفی سبیل 147
- چهار _ دارالاسلام 147
- دو _ سیاست از دیدگاه اسلام 148
- یک _ تعریف سیاست 148
- ج) نظام سیاسی در شریعت و فقه 148
- سه _ تعامل دیانت و سیاست 149
- چهار _ مقایسه میان اسلام و مسیحیت 149
- پنج _ وجود نظام سیاسی و اجتماعی در اسلام 150
- اشاره 151
- اول _ اجرای احکام شریعت 151
- شش _ علل ضرورت استقرار نظام سیاسی 151
- دوم _ اقتدا به پیامبر به عنوان بنیان گذار حکومت 152
- سوم _ احیای شریعت 153
- هفت _ موضوع های حکومتی و سیاسی در فقه حکومتی 153
- هشت _ ویژگی های حکومت در اسلام 154
- اول _ خدایی بودن دولت 154
- دوم _ محدود نبودن در حیطه قبیله و نژاد و طبقه خاص 155
- سوم _ فرا دموکراتیک بودن دولت 155
- نه _ نقش مردم در نظام اسلامی 157
- اشاره 157
- الف) مفهوم بیعت 159
- 1. بیعت و اعلام وفاداری و فرمان برداری 159
- وظایف ملت در برابر دولت 159
- اشاره 159
- اشاره 159
- بیعت از نظر سیاسی 160
- 3. نظارت (نظارت شهروندان) 161
- 2. اطاعت 161
- اول _ مطلق بودن 162
- اشاره 162
- ده _ ویژگی های حاکمیت الهی 162
- دوم _ جامع بودن 163
- یازده _ شرایط حاکم اسلامی 164
- سوم _ انحصاری بودن حاکمیت 164
- اول _ پاکی و قداست 164
- اشاره 164
- دوم _ برخورداری از ملکه اجتهاد 165
- دوازده _ فلسفه حکومت 166
- حوزه های کارآمدی حکومت از دیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله 167
- الف) فتح قلوب مردم 167
- ب) تزکیه نفس کارگزاران نظام 168
- استقرار قانون 168
- الف) اجرای برنامه های اقتصادی اسلام 169
- ب) قناعت کارگزاران 170
- ج) توجه به اقشار ضعیف 170
- ه_ ) سهیم کردن مردم در فعالیت های دولتی 171
- د) پرهیز از سخت گیری اقتصادی بر مردم 171
- و) برقراری نظام امن اقتصادی 172
- الف) صالح بودن دولت و مسئولان 172
- ج) وجدان کاری 173
- ب) شایسته سالاری 173
- و) زدودن فساد 174
- د) رسیدگی به امور مردم 174
- ز) خودداری از خصلت و رفتار آمرانه و تکلیفی 174
- ه_ ) جلوگیری از فساد اداری 174
- الف) یکپارچگی مردم و حکومت 175
- ب) مشارکت سیاسی مردم 176
- ج) عدالت پروری 177
- د) انتقاد پذیری 177
- ه_ ) پرهیز از سیاست بازی 178
- آسیب شناسی نظام اسلامی از دیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله 178
- اشاره 180
- الف) تفرقه 180
- ج) ارائه چهره واژگونه از اسلام 182
- ب) ارائه چهره طاغوتی از حکومت 182
- د) سوء استفاده از آزادی 183
- ه_) وابستگی اقتصادی 184
- و) تجمل و اشرافی گری 185
- ج) شهید محمدباقر صدر1 187
- اشاره 187
- دیدگاه های سیاسی شهید محمدباقر صدر 188
- پیشنهادهای کلی 191
- اشاره 191
- بخش سوم: همراه با برنامه سازان 191
- 1. آگاهی از فلسفه سیاسی اسلام 192
- 2. آگاهی نسبی از مکتب های سیاسی 192
- 5. زمان بندی درست برای طرح مسائل سیاسی 193
- 4. اولویت بندی بحث های سیاسی 193
- 6. مخاطب شناسی 193
- 3. آگاهی از دغدغه های فکری نسل جوان و پاسخ گویی به آن 193
- 7. بیان عینیت سیاست و دیانت در اسلام 194
- 9. توجه دادن به مکلّف بودن همگان 195
- پیشنهادهای برنامه ای 195
- 1. داستان هایی از زندگی علما 195
- 8. افزایش سطح آگاهی 195
- اشاره 195
- اشاره 195
- ج) پرهیز از زیاده روی 196
- ه ) دوستان زمان تحصیل 196
- الف) انتخاب شخصیت های مناسب برای داستان 196
- د) نقش خانواده در پرورش استعدادها 196
- ب) ارائه الگوی مناسب از زندگی علما 196
- الف) پرهیز از رفتارهای منافی شأن روحانیت 197
- 3. طراحی صحنه ها 197
- اشاره 197
- و) شرایط سیاسی زمان هر عالم 197
- ب) ارائه دیالوگ های قابل فهم برای عموم 197
- 2. دیالوگ ها و رفتارهای در حال ایفای نقش 197
- 6. انعکاس اندیشه های سیاسی عصر غیبت در رسانه 198
- الف) رسانه و دانشمندان شیعه 198
- اشاره 198
- 5. انتقال مفاهیم سیاسی در برنامه کودک و نوجوان 198
- 4. مستند زندگی سیاسی عالمان عصر حاضر 198
- ب) رسانه و اندیشه های سیاسی شیعه 200
- پرسش های مردمی 201
- پرسش های کارشناسی 201
- سخن پایانی 203
- منبع شناسی 205
- کتاب نامه 207
پوشیدن و... می شود.
4. مستند زندگی سیاسی عالمان عصر حاضر
برای آشنایی مردم با چهره های خدمتگزار، شایسته است از زندگی عالمانی که در حال فعالیت سیاسی _ اجتماعی و علمی هستند، فیلم های مستند زندگی آنها ساخته شود. این امر در تشویق نسل جوان برای الگوپذیری از آنان بسیار مهم است.
5. انتقال مفاهیم سیاسی در برنامه کودک و نوجوان
شایسته است با استفاده از داستان های لطیف و آموزنده زندگی بزرگان، برخی از مفاهیم سیاسی مانند: عدالت و مبارزه با ظلم را در قالب برنامه های کودک و نوجوان گنجاند.
6. انعکاس اندیشه های سیاسی عصر غیبت در رسانه
اشاره
از آنجا که هر نهادی برای انجام موفقیت آمیز فعالیت های علمی خود، نخست، مطالعاتی در زمینه آن فعالیت ها انجام می دهد تا بتواند موضوع، پیش نیازها و مسائل مرتبط با آن را به بهترین وجه بشناسد و با شناخت این موضوع ها، امکانات موجود را در نظر گرفته و با دقت تمام آن را در قالب یک طرح کلی پیاده کند. در زمینه موضوع مورد بحث؛ یعنی رسانه و اندیشه های سیاسی شیعه در عصر غیبت، برنامه سازان رسانه باید برای برنامه ریزی دقیق در دو حوزه کلی زیر فعالیت کنند:
الف) رسانه و دانشمندان شیعه
برای بررسی اندیشه های سیاسی، ناگزیر از بررسی زندگی و اندیشه فقیهان حیطه سیاست هستیم؛ زیرا هر مسئله ای برای حل یک مشکل اجتماعی است و برای برقراری یک رابطه منطقی بین نظریه های فقهی _