تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 27

هنگامی که سلطان معصوم غایب باشد، [در هر زمینه ای که مربوط به حکومت و حاکمیت است] فقهای اهل حق که دارای تدبیر، صلاحیت عقلی و فضیلت [علمی و معنوی ]هستند، می توانند متولی اجرای اموری گردند که سلطان معصوم [امامان بر حق] در اختیار داشتند.(1)

شیخ مفید و بعضی فقیهان هم دوره اش، آشکارا اعلام کردند که در هنگام انتصاب از سوی سلطان ستمگر، فقیه در ظاهر از سوی حاکم جائر منصوب می شود، ولی پذیرش ولایت از حاکمان جور، در حقیقت، بخشی از حقوقی است که معصومان به فقیهان تفویض کرده اند.

ایشان با بیان شیواتر و صریح تر می فرماید:

هر کسی از اهل حق که از سوی ظالمی به امارت نصب شود، گرچه در ظاهر از جانب ظالم امیر شده، ولی در حقیقت از جانب صاحب الامر [که به او چنین اجازه و اذن داده] امیر است، نه از سوی آن ظالم سلطه گر گمراه.(2)

دوم _ ولایت فقیه

نخستین فقیهی که به نظام ولایت فقیه به عنوان یک نظام الهی تصریح کرده شیخ مفید است. وی بر این باور بود که «ولایت، یک نظام حکومتی است و فقیه به عنوان سلطان اسلام، حاکم و نایب سلطان اسلام تعبیر شده است. این منصب به وراثت از امام معصوم به فقیهان انتقال یافته؛ زیرا «العلماء ورثه الانبیاء». در این باره اخبار صحیحی در دست است.(3) به تعبیر

1- شیخ مفید معلم امت، ص 122.
2- احمد لقمانی، شیخ مفید معلم امّت، قم، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، 1374، چ 1، صص 24 و 25.
3- شیخ مفید معلم امت، صص 121 و 122.