تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 28

دیگر، «ولایت و سلطنتی که برای فقها وجود دارد، همان ولایت رسول اللّه صلی الله علیه و آله، امام و حکومت آنها است که با این ولایت، اطاعت مطلق مردم از آنها لازم خواهد بود.»(1) او درباره ولایت فقیهان می گوید:

اجرای حدود و احکام انتظامی اسلام، وظیفه سلطان اسلام است که ازجانب خداوند منصوب گردیده و منظور از سلطان، ائمه هدی علیهم السلام یاکسانی که از جانب ایشان منصوب گردیده اند، می باشند و امامان نیز این امر را به فقهای شیعه تفویض کرده اند تا در صورت امکان، مسئولیت اجرایی آن را برعهده گیرند.(2)

ب) سید مرتضی علم الهدی (355 _ 436 ه. ق)

اشاره

سید مرتضی، فرزند سید حسین موسوی بغدادی، در دوره خلافت مطیع للّه عباسی و پادشاهی بهاء الدین بویهی در بغداد به دنیا آمد. سید مرتضی بر خلاف پدرش _ که منصب قضاوت در حکومت داشت _ هیچ گونه منصب سیاسی را نپذیرفت. با این حال، پس از شیخ مفید، رهبری شیعیان بغداد را به عهده گرفت و برخلاف میل باطنی، پس از مرگ برادرش سید رضی، عهده دار منصب های امارت حج، دیوان مظالم و نقابت طالبیان شد. او در رشته های گوناگون علوم معقول و منقول صاحب نظر بود. سید را می توان پدر عقل گرایی در مکتب شیعه دانست. کتاب شافی سید، ردّیه ای بر نظریه ضد شیعی قاضی عبدالجبار معتزلی است. با این همه، او را به معتزله منتسب کرده اند. بهترین توجیه در این باره این است که گفته شود: او با