تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 30

ج) شیخ طوسی (385 _ 460 ه. ق)

اشاره

ابوجعفر محمد بن حسن بن علی بن حسن طوسی، در رمضان سال 385 ه . ق در طوس چشم به جهان گشود. به سال 408 ه . ق، یعنی در سن 23 سالگی به شهر بغداد هجرت کرد. در آن روزگار، متکلّم و فقیه بزرگ شیعی، محمد بن محمد بن نعمان، معروف به شیخ مفید، پیشوای مذهب جعفری بود. وی تا سال 413 ه . ق که شیخ مفید درگذشت، از محضر او بهره برد. پس از او، ریاست مکتب شیعه جعفری به سید مرتضی رسید و شیخ طوسی از محضر سید 23 سال بهره برد. سید به او علاقه فراوان داشت و به او مهر می ورزید. پس از سید مرتضی رحمه الله، شیخ به طور رسمی مشعل دار شیعه و شریعت شد، تا جایی که بالاترین کرسی علمی آن زمان؛ یعنی کرسی تدریس کلام را به او واگذار کردند و کسی بالاتر از او در میان شیعه و سنی نبود. همواره شیخ الطایفه، پیشوای زمان و گرامی ترین فرد دوران خویش بود تا اینکه طغرل بیک، سر سلسله سلجوقیان، در سال 447 ه . ق، وارد بغداد شد و بر شیعیان یورشی سخت برد و دستور سوزاندن کتاب خانه آنان را صادر کرد. کتاب خانه های بسیار بزرگ و ارزشمند شیعه، در محله های کرخ بغداد در آتش سوخت و آشوب سلاجقه چنان بالا گرفت که شیخ الطایفه و یارانش نیز از آن در امان نماندند و کتاب خانه و منبر شیخ را که برای تدریس کلام بر آن می نشست، سوزاندند. چون شیخ خود را در مخاطره دید، به نجف اشرف هجرت کرد و در جوار مرقد امیرمؤمنان علی علیه السلاممأوا گزید و آنجا را به پایگاه دانش و مکتب جعفری تبدیل کرد و دانشگاه شیعه را بنیان نهاد؛ به