تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 34

کسانی می توانند متولی قضاوت گردند که به تمامی موارد مسئولیت خود (احکام الهی و آداب قضاوت) عارف و آگاه باشند (و در کار خود از دیگران تقلید نکنند). (1)

قضاوت در عصر غیبت، بر پایه نظر بیشتر علما و صاحب نظران، بر عهده فقیهان شیعه است و شیخ الطایفه نیز این منصب را واگذار شده از سوی امامان شیعه می داند و می فرماید:

آن گاه که امکان قضاوت برای امامان شیعه ممکن و مقدور نباشد (مثل عصر غیبت)، این مسئولیت را به فقیهان شیعه واگذار کرده اند و آنان موظفند که در صورت امکان به انجام آن مبادرت ورزیده (و در برابر انجام دادن آن دارای اجر و ثواب زیادی گردند). (2)

در گسترش قلمرو اختیارات حکومت و نظام سیاسی تحت فرمان امام یا جانشین او، شیخ این نکته را بیان می کند که در یک جامعه سیاسی، امیران، حاکمان و رؤسایی هستند که همگان از سوی امام قدرت می یابند و با استناد به این مشروعیت، درباره مسائل سیاسی و اجتماعی تصمیم می گیرند. البته وجود صفت عصمت در آنها، ضرورتی ندارد؛ زیرا امام معصوم در مرتبه ای فراتر از آنان، بر اعمال و رفتارشان نظارت دارد و بالاتر از او کسی نیست. در زمینه اختیارات و وظایف رهبری به نمونه هایی اشاره می شود که از دیدگاه شیخ، اساسی هستند:

یک _ گماردن امیران و حاکمان ولایت ها و مناطق مختلف (اعطای ولایت)؛(3)

1- المبسوط، ج 7، ص 23.
2- شیخ طوسی، النهایه، بیروت، دارالکتاب العربی، 1390 ه . ق، چ 1، ص 301.
3- شیخ طوسی، الرسائل العشر، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1409 ه . ق، چ 1، ص 111.