تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 48

یقین نداشته باشد، چون بقای وی در آن منصب احتمال فساد دارد، زعیم سیاسی جامعه مجاز به عزل وی است.

2. وجود فرد شایسته تر از والی کنونی: اگر رهبری، با بررسی متوجه وجود فرد مناسب تر و شایسته تری از والی فعلی برای احراز این مسئولیت شد، بدیهی است که در تعارض صالح و اصلح، فرد اصلح مقدم و عزل صالح مجاز است.

3. رضایت نداشتن مردم از والی: رضایت عمومی از والی، ابزار انجام مسئولیت هاست و هرگاه این رضایت عمومی خدشه دار شود و یا مردم از والی کنونی ناراضی باشند، حکومت نمی تواند به گونه ای مطلوب از عهده وظایف خویش برآید. شهید اول درباره مقبولیت سیاسی حاکم می گوید:

«مورد سوم از موارد جواز عزل حاکم توسط زعیم سیاسی جامعه، ناخشنودی و عدم رضامندی مردم از وی و اطاعت و اقبال به غیر است؛ زیرا منصب حاکم برای تأمین و حفظ مصالح عمومی مردم است. پس هر کجا و هر زمانی این مصلحت به شکل کامل تأمین گردد، اولویت با آن مورد است».(1)

در غیر موارد ذکر شده، شهید اول رهبر را مجاز در عزل حاکم موجود و نصب فردی با شرایط پایین تر نمی داند؛ زیرا با مصلحت عمومی منافات دارد، بلکه حتی فردی مساوی حاکم را نمی تواند بر وی ترجیح دهد؛ چون این عمل نوعی طرفداری از فردی است که هیچ ترجیحی بر حاکم فعلی