تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 54

فصل دوم: دوره ظهور مبانی نظریه های سیاسی

1. ویژگی های این دوره

این مرحله، از قرن دهم ه . ق آغاز و تا میانه قرن سیزدهم هجری ادامه می یابد. عالمان بزرگی مانند: محقق کرکی، شیخ جعفر کاشف الغطا و پسرانش، ملا احمد نراقی، میر فتاح حسینی مراغی، شیخ محمد حسن نجفی، شیخ مرتضی انصاری، سید محمد آل بحرالعلوم و دیگران در این دوره ظهور کردند.

در قرن دهم، محقق کرکی (870 تا 940 ه . ق) نیابت فقیه از امام را هسته اولیه در نظریه سیاسی اسلامی می داند. ایشان در رساله ای در باب نماز جمعه نوشت:

اصحاب ما اتفاق نظر دارند بر اینکه فقیه عادل، امامی جامع الشرایط فتوا که از او به مجتهد در احکام شرعی تعبیر می شود، نایب است از طرف ائمه هدی علیهم السلام در زمان غیبت،در همه آنچه که نیابت از امام در آن دخالت دارد.(1)

سخن ایشان، بیانگر این مطلب است که اصل این اندیشه، از نوآوری های وی نیست، بلکه در متون فقهی پیش از ایشان [چنانچه گذشت] مانند تذکره علامه و شرایع محقق هم موجود بوده و آنچه جدید است، تبلور ظهور و تبیین این اندیشه به عنوان هسته یک نظریه سیاسی به وسیله محقق کرکی است؛ به گونه ای که شاه طهماسب، به حق او در حاکمیت چنین اعتراف کرد: «تو نایب امام هستی و من تنها از کارگزاران