تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 56

2. فقیهان و دانشمندان

الف) محقق کرکی (870 _ 940 ه. ق)

اشاره

نورالدین علی بن عبدالعالی، مشهور به علی بن عبدالعالی، محقق ثانی(1) و خاتم المجتهدین در حدود سال 870 ه . ق در منطقه جبل عامل در کرک نوح زاده شد و در سال 940 ه . ق درگذشت.(2)

محقق، دوره اصلی تحصیلات خود را در کرک نوح گذراند. از مهم ترین استادان او پس از پدر، علی بن هلال جزائری (م 928 ه . ق)، عالم بزرگ آن عصر بود که کرکی بسیار به او احترام می گذاشت.(3) حوزه های شیعی جبل عامل در این زمان، تحت تأثیر مکتب فکری شهید اول بودند. از ویژگی های این مکتب فکری، شیوه اصلی اجتهادی و تأکید بر اختیارات فقیه در مقام نایب امام است. همچنین هم زیستی نه چندان مسالمت آمیز اهل سنت، عالمان شیعه این ناحیه را به فراگیری مذاهب فقهی و کلامی اهل سنت و حتی تدریس آنها وا می داشت.(4) مجادلات کلامی شیعه و سنی در جبل عامل و تعصب های مذهبی حاکم بر این ناحیه به شدت عالمان شیعه را تحت فشار قرار داده بود و همچنین اندیشه های شهید اول بر کرکی تأثیر زیادی گذاشت. کرکی همانند بسیاری از عالمان شیعه این منطقه، برای فراگیری کتاب های اهل سنت به دمشق، مصر و مکه سفر

1- در منابع فقهی شیعه از قرن دهم تا روزگار حاضر، او را محقق ثانی نامیده اند. نک: علوم سیاسی، ش 13، ص 82 .
2- محمد باقر خوانساری، روضات الجنات، قم، مکتبه اسماعیلیان، 1374، چ 2، ج 3، ص 447.
3- بحارالانوار، ج 105، صص 31 و 71.
4- البرت حورانی، مقاله «هجرت علمای شیعه از جبل عامل به ایران»، ترجمه: مرتضی اسعدی، کیهان فرهنگی، سال سوم، ش 8، ص 14.