تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 64

2. ولایت فقیه، حکومت مطلوب کرکی در عصر غیبت

اشاره

محقق کرکی، گویا نخستین کسی است که در حوزه اندیشه سیاسی، نظریه ولایت فقیه را به طور گسترده مطرح کرد. شاید بتوان این نظریه را بزرگ ترین میراث وی دانست؛ هر چند پیش از وی در میان فقیهان شیعه، مانند: ابی الصلاح حلبی، شهید اول اشاره ها و گاه تصریح هایی به این بحث به چشم می خورد.

کرکی در چند اثر خود درباره نظریه ولایت فقیه سخن گفته است. در جامع المقاصد، در بحث نماز جمعه، نخست با برشمردن شرایط نماز جمعه که از آن شرایط، حضور سلطان عادل (امام معصوم) یا نایب اوست، حکم اقامه آن را در عصر غیبت بررسی می کند و با بیان اقوال سیدمرتضی، سلار و ابن ادریس که مخالف اقامه نماز جمعه در عصر غیبت هستند، دلایل آنها را رد می کند. وی بر این باور است که چون فقیه جامع الشرایط از سوی امام منصوب شده است، می تواند نماز جمعه را اقامه کند.(1) همچنین چون فقیه از سوی امام برگزیده شده است، احکام او را باید پذیرفت و در اقامه حدود و قضاوت بین مردم یاری اش کرد. وی می نویسد:

نمی توان گفت فقیه فقط برای قضاوت و فتوا از طرف امام منصوب شده است و نماز جمعه شامل این اختیارات نمی شود؛ چرا که فقیه را ائمه به عنوان حاکم به نحو کلی منصوب کرده اند.(2)

کرکی با اثبات جواز اقامه نماز جمعه که امری سیاسی به شمار می آید، برای فقیه اختیاراتی بیش از فتوا و قضاوت قایل است و نیز به نصب فقیه