تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 87

1. کسی که از بیعت سرپیچی کند و در میان مردم داخل شود؛

2. افرادی که دارای قدرت هستند و دفع آنها به آسانی ممکن نیست و نیاز به جنگ دارد؛

3. فرد یا افرادی که شبهه و سؤالی در ذهن دارند و به همین دلیل، از بیعت با امام سرباز زده اند؛

4. افرادی که با مناظره و پند و نصیحت، هدایت نمی شوند.

5. می توان با ایجاد اختلاف و دو دستگی بین آنها، آنها را به شکست وا داشت.(1)

در هر کدام از صورت های پنج گانه بر خلیفه واجب است که آنها را به هر شکل ممکن به سوی حق برگرداند. حتی می تواند با آنها محاربه و قتال کند و از اهل ذمه در مقابل آنها کمک گیرد. اگر یکی یا شماری از آنان را اسیر کردند، باید آنها را توبه بدهد و اگر توبه کرد، از حکم بغی خارج می شود و اگر توبه نکرد تا پایان جنگ او را نگه دارد و باز هم توبه کردن را به او پیشنهاد کند. اگر توبه نکرد و امکان اغتشاش داشت، در این صورت باید او را زندانی کرد. در غیر این صورت، می تواند آزادش کند.

دسته سوم: کافرانی که متشبث به اسلام نیستند؛ مانند دولت های کافری که قصد تجاوز به کشور اسلامی را دارند. جهاد در مقابل آنها نیز از واجبات مؤکد است.

دیدگاه های سیاسی کاشف الغطاء بسیار گسترده تر از آن است که در