تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 92

اجتماع است.

او حاکم غیرالهی را در حفاظت افراد اجتماع از گرفتاری های فردی و اجتماعی ناتوان می داند؛ زیرا او به خیر و شر بشر آگاه نیست و تنها خداست که آگاه و عالم مطلق است و به تمام نیازهای فردی و اجتماعی انسان آگاهی دارد. بنابراین، گماشتن چنین فردی بر پایه قاعده لطف، بر خدا واجب و لازم است.

پس اگر کسی اعتراض کند و بگوید: از برای تأسیس قواعد به جهت رفع نزاع و مفاسد و نگهداری بنی نوع از قتال و جدال، از نصب رییس مدبر و سروری دانا و ماهر گریز و گزیری نیست، و لکن چه ضرورت دارد که این سرور، رسول و نبی از جانب خداوند اکبر بوده باشد. چه همین امر از حکمای باهوش و فطنت و سلاطین با فرهنگ و شوکت صورت پذیر گردد. گوییم: با وجود اینکه از برای بیان تکالیف که اشاره به آنها شد، وجود حکیم و سلطان بی فایده است؛ (به علاوه) دانستی که نصب چنین شخصی و برانگیختن آن بر خدا لازم است.(1)

2. عدالت و نقش آن در مشروعیت

الف) مشروعیت حاکم یا حاکمان عصر غیبت

از نظر محقق نراقی، تنها دولتی که می توان به عنوان بهترین دولت از نظر حاکمیت اندیشه الهی معرفی کرد، دولت نبی گرامی اسلام است، ولی در عصر غیبت که مردم به حاکم الهی دسترسی ندارند، نمی توان انتظار جامعه سیاسی آرمانی داشت و نیز نمی توان به فاسد و ظالم بودن چنین جوامعی حکم داد، بلکه اگر بتوان در چنین جوامعی عدالت را از طریق