تاثیرات نظری عصر غیبت بر اندیشه سیاسی شیعه صفحه 99

ندانسته، همواره طریق یک رنگی و اخلاص ملوک دارند. (1)

مردم در دیدگاه محقق نراقی، جایگاه ویژه ای دارند. او فلسفه حاکمیت و حکومت را رعایت حال مستمندان و بیچارگان جامعه می داند و یاری رساندن آنها را وظیفه انسانی، اجتماعی و قانونی حکومت بر می شمارد؛ زیرا بر آن است که بی توجهی به مردم، نداشتن مشروعیت مردمی حکومت را در پی خواهد داشت؛ یعنی در یک کلام، بین مردم و حاکم، قانون کنش و واکنش وجود دارد؛ یعنی کنش و توجه، همراه با یاری فرمان روا و حاکم، واکنش همراه با فرمان برداری رعیت را در پی خواهد داشت. او می گوید:

حشمت فرمان روایی و شوکت جهان بانی، مانع از دادرسی بیچارگان نشود و از فریاد دادخواهان روی نگرداند و از نامه ستم دیدگان نرنجد. به تظلم بی ادبانه فقیرانی که خدا امرشان را به او محول فرموده، گوش دهد و فغان بی ادبانه ضعیفانی که پروردگار، ایشان را به او محتاج کرده، استماع نماید. به دور باش عظمت و جلال، بی سر و پایان شکسته حال را از درگاه خود نراند و راه آمد و شد گدایان پریشان را به یساولان درشت خو برخود نبندد. آری، هر که سر شد، بر زیردستان بایدش بخشید، اگر او فریاد ایشان را گوش نکند؛ چه بزرگی بر ایشان فروشد و اگر به داد ایشان نرسد، چه خراج از ایشان بستاند؟ نام سروری بر او رواست، اگر نام ایشان را بخواند. سلطان، حکم آفتاب را دارد. باید پرتو التفات خود را از هیچ ذره بی مقدار دریغ ندارد و این شیوه را منافی بزرگی نداند. (2)

او فلسفه حکومت و دولت را، دستگیری از بیچارگان جامعه و توجه