- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 6
- الف) آغاز طب در بین النهرین 6
- اشاره 6
- فصل اول: نگاهی گذرا به پیشینه پزشکی 6
- 1. پزشکی در عهد باستان 6
- ب) طب در نواحی جنوبی ایران باستان 7
- د) طب در چین باستان 7
- ج) طب در مصر باستان 7
- ز) طب رومی 8
- ه_) طب در هند قدیم 8
- و) طب یونانی 8
- اشاره 9
- الف) مرحله فراگیری 9
- ح) پزشکی در ایران 9
- 2. تاریخ پزشکی در اسلام 9
- ب) مرحله ترجمه 12
- ج) مرحله نوآوری 13
- اشاره 15
- فصل دوم: جایگاه پزشکی در اسلام 15
- اشاره 15
- 1. پیش گیری 15
- الف) پرهیز از خوردن محرمات 17
- یک _ مردار 17
- اشاره 17
- دو _ خون 18
- سه _ گوشت خوک 18
- ب) زیاده روی نکردن در خوردن و آشامیدن 19
- ج) شناخت ریشه روانی بیماری ها 21
- د) رعایت بهداشت 22
- اشاره 22
- یک _ بهداشت دست 22
- دو _ بهداشت دندان 23
- سه _ بهداشت لباس 23
- چهار _ بهداشت خوراک 23
- 2. درمان 25
- اشاره 25
- الف) درمان و شفای درد در آیینه روایات 25
- ب) درمان با نسخه های طبیعی (غذا درمانی) 26
- اشاره 26
- یک _ عسل 27
- دو _ انگور 28
- سه _ خرما 29
- پنج _ انجیر 31
- چهار _ انار 31
- شش _ زیتون 32
- اشاره 33
- هفت _ کدوبن 33
- 3. عوامل پیدایش طب اسلامی 33
- الف) نقش قرآن در پیدایش طب نبوی 34
- ج) اثرگذاری طب القرآن و طب النبوی بر پزشکی اسلامی 35
- ب) بهره گیری دانشمندان مسلمان از طب نبوی 35
- الف) اثرگذاری دانشمندان مسلمان بر پزشکان غربی 37
- اشاره 37
- 4. نقش طب اسلامی در پیشرفت دانش پزشکی 37
- یک _ نوآوری در پزشکی داخلی 39
- اشاره 39
- ب) نوآوری های پزشکان مسلمان 39
- سه _ نوآوری در دانش کالبدشکافی 41
- دو _ نوآوری در درمان اطفال1 41
- چهار نوآوری در علم جراحی 43
- پنج _ نوآوری در چشم پزشکی 44
- اشاره 45
- فصل سوم: اخلاق پزشکی در اسلام 45
- الف) توجه به معنویت و تقوا 45
- اشاره 45
- 1. اخلاق فردی 45
- ج) نفی خودمحوری و غرور پزشکی 47
- ب) بردباری 47
- د) خوش اخلاقی 48
- ه_) بی توجهی به امور مادی 49
- و) احساس مسئولیت 50
- ز) وقت شناسی 51
- الف) رازداری 51
- اشاره 51
- 2. اخلاق حرفه ای 51
- ج) ایجاد امیدواری در بیمار 53
- ب) رعایت حال محرومان و مستضعفان 53
- یک _ دقت در تشخیص بیماری 54
- د) حفظ جان بیمار و دقت در پزشکی 54
- اشاره 54
- دو _ دقت در مراقبت از بیمار 55
- ه_) دقت در تجویز دارو 55
- و) مداخله نکردن پزشکان متخصص در موارد خارج از تخصص خود 57
- ز) خدمت در مناطق محروم 58
- ح) تلاش در امر پژوهش برای ارتقای سطح علمی و کسب تخصص 59
- ط) آگاهی کامل پزشک از مسائل فقهی حرفه اش 61
- فصل چهارم: آسیب شناسی حرفه پزشکی 63
- الف) فراموشی اخلاق پزشکی 63
- اشاره 63
- 1. عوامل تهدیدکننده 63
- اشاره 63
- ب) گسترش فساد در جامعه امروز 64
- د) رفتارهای ناشایست حرفه ای1 65
- ج) سهل انگاری در انطباق امور پزشکی با موازین شرعی 65
- ه) قصور پزشکی1 66
- 2. راهکارهای کاهش آسیب ها 67
- الف) جبران نارسایی های پزشکی 1 67
- اشاره 67
- ب) ایجاد روحیه خودباوری و توجه به مطالعات و تحقیقات پزشکی1 69
- اشاره 70
- اشاره 70
- الف) نگاه و لمس 70
- فصل پنجم: احکام پزشکی 70
- معاینه و درمان 70
- ب) درمان و تجویز دارو 73
- ج) آثار منفی درمان جنس مخالف 75
- 1. سیاست گذاری های رسانه در مورد پزشکی در اسلام 77
- اشاره 77
- فصل ششم: همراه با برنامه سازان 77
- اشاره 77
- الف) توجه به تاریخ درخشان پزشکی در اسلام و مشرق زمین 79
- ب) توجه به جنبه های اخلاقی پزشکی در اسلام 81
- اشاره 82
- الف) ترویج فرهنگ پزشکی 82
- 2. پیشنهادهای برنامه ای 82
- ب) ماجراهای فرعی 82
- ج) گفتار مجری و زیرنویس 83
- دو _ تهیه گزارش 84
- یک _ گفت وگوی ویژه خبری 84
- اشاره 84
- د) برنامه های کودک، نوجوان و جوان1 84
- ه) برنامه هایی برای مردم 84
- پنج _ برنامه میزگرد و گفت وگو 85
- سه _ ساخت مجموعه های تاریخی1 85
- چهار _ ساخت برنامه مستند 85
- شش _ محورهای برون مرزی 86
- پرسش های مسابقه ای 86
- پرسش های مردمی 87
- پرسش های کارشناسی 88
- اشاره 91
- الف) طب سنتی و گیاهان دارویی 91
- معرفی منابع برای مطالعه بیشتر 91
- ب) اسلام و پزشکی 93
- ج) تاریخ پزشکی 95
- د) احکام پزشکی 96
- ه) اخلاق پزشکی 97
- و) نشریات 98
- کتاب نامه 99
فعالیت آماده می سازد. ازاین رو، پیامبر اسلام فرمود: «روزه بگیرید تا تندرست بمانید.»(1) و در بیانی دیگر نیز بر ثمره اصل کم خوری و امساک تأکید کرد و فرمود: «معده، خانه تمام دردها و امساک، برترین دواهاست.»(2) آلکسی سوفوربن، دانشمند روسی، در کتاب خود می نویسد:
درمان از طریق روزه، فایده ویژه ای برای درمان کم خونی، ضعف روده ها، التهاب گسترده و مزمن، دمل های داخلی و خارجی، سل، روماتیسم، بیماری های چشم، مرض قند، بیماری های جلدی، بیماری های کلیه، کبد و بیماری های دیگر دارد. معالجه از طریق امساک، اختصاص به بیماری های فوق ندارد. بلکه بیماری های جسمی انسان را که با سلول های جسم آمیخته شده مانند سرطان، سیفلیس، سل و طاعون نیز شفا می بخشد.(3)
ج) شناخت ریشه روانی بیماری ها
ج) شناخت ریشه روانی بیماری ها
آیات و روایات بسیاری درباره علت های جسمی و روانی بیماری ها آمده است. برای نمونه، قرآن کریم علت نابینا شدن حضرت یعقوب (ع) را غم و اندوه می خواند و می فرماید: «...وَ ابْیَضَّتْ عَیْناهُ مِنَ الْحُزْنِ...؛ چشمانش بر اثر حزن و اندوه نابینا شد.» (یوسف: 84) «در پزشکی جدید نیز ثابت شده است، بر اثر حزن و اندوه عمیق، حالت روانی در انسان ایجاد می شود که به چشم فشار وارد می کند و بیماری «گلوکوما» یا «آب مروارید» را به وجود می آورد. در نتیجه،
1- ابوحنیفه تمیمی مغربی، دعائم الاسلام، تحقیق: علی اصغر فیضی، بیروت، دارالاضواء، 1370، ج 1، ص 342؛ الدعوات، ص 76؛ ابن ابی جمهور، عوالی الئالی، قم، تحقیق: مجتبی عراقی، ج 1، ص 268؛ حسام الدین متقی هندی، کنزالعمال، بیروت، مؤسسه الرساله، 1409 ه_ .ق، ج 1، ص 450.
2- بحارالانوار، ج 59، ص 290.
3- آلکسی سوفوربن، روزه روشی نوین برای درمان بیماری ها، ترجمه: محمدجعفر امامی، دارالکتب الاسلامیه، 1371، چ 6، ص 65.