- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- الف) آغاز طب در بین النهرین 6
- اشاره 6
- فصل اول: نگاهی گذرا به پیشینه پزشکی 6
- 1. پزشکی در عهد باستان 6
- اشاره 6
- د) طب در چین باستان 7
- ج) طب در مصر باستان 7
- ب) طب در نواحی جنوبی ایران باستان 7
- ز) طب رومی 8
- و) طب یونانی 8
- ه_) طب در هند قدیم 8
- الف) مرحله فراگیری 9
- ح) پزشکی در ایران 9
- 2. تاریخ پزشکی در اسلام 9
- اشاره 9
- ب) مرحله ترجمه 12
- ج) مرحله نوآوری 13
- فصل دوم: جایگاه پزشکی در اسلام 15
- 1. پیش گیری 15
- اشاره 15
- اشاره 15
- الف) پرهیز از خوردن محرمات 17
- یک _ مردار 17
- اشاره 17
- سه _ گوشت خوک 18
- دو _ خون 18
- ب) زیاده روی نکردن در خوردن و آشامیدن 19
- ج) شناخت ریشه روانی بیماری ها 21
- یک _ بهداشت دست 22
- د) رعایت بهداشت 22
- اشاره 22
- چهار _ بهداشت خوراک 23
- سه _ بهداشت لباس 23
- دو _ بهداشت دندان 23
- الف) درمان و شفای درد در آیینه روایات 25
- 2. درمان 25
- اشاره 25
- ب) درمان با نسخه های طبیعی (غذا درمانی) 26
- اشاره 26
- یک _ عسل 27
- دو _ انگور 28
- سه _ خرما 29
- پنج _ انجیر 31
- چهار _ انار 31
- شش _ زیتون 32
- اشاره 33
- هفت _ کدوبن 33
- 3. عوامل پیدایش طب اسلامی 33
- الف) نقش قرآن در پیدایش طب نبوی 34
- ج) اثرگذاری طب القرآن و طب النبوی بر پزشکی اسلامی 35
- ب) بهره گیری دانشمندان مسلمان از طب نبوی 35
- الف) اثرگذاری دانشمندان مسلمان بر پزشکان غربی 37
- اشاره 37
- 4. نقش طب اسلامی در پیشرفت دانش پزشکی 37
- یک _ نوآوری در پزشکی داخلی 39
- ب) نوآوری های پزشکان مسلمان 39
- اشاره 39
- سه _ نوآوری در دانش کالبدشکافی 41
- دو _ نوآوری در درمان اطفال1 41
- چهار نوآوری در علم جراحی 43
- پنج _ نوآوری در چشم پزشکی 44
- اشاره 45
- الف) توجه به معنویت و تقوا 45
- فصل سوم: اخلاق پزشکی در اسلام 45
- اشاره 45
- 1. اخلاق فردی 45
- ب) بردباری 47
- ج) نفی خودمحوری و غرور پزشکی 47
- د) خوش اخلاقی 48
- ه_) بی توجهی به امور مادی 49
- و) احساس مسئولیت 50
- اشاره 51
- الف) رازداری 51
- ز) وقت شناسی 51
- 2. اخلاق حرفه ای 51
- ج) ایجاد امیدواری در بیمار 53
- ب) رعایت حال محرومان و مستضعفان 53
- اشاره 54
- د) حفظ جان بیمار و دقت در پزشکی 54
- یک _ دقت در تشخیص بیماری 54
- دو _ دقت در مراقبت از بیمار 55
- ه_) دقت در تجویز دارو 55
- و) مداخله نکردن پزشکان متخصص در موارد خارج از تخصص خود 57
- ز) خدمت در مناطق محروم 58
- ح) تلاش در امر پژوهش برای ارتقای سطح علمی و کسب تخصص 59
- ط) آگاهی کامل پزشک از مسائل فقهی حرفه اش 61
- فصل چهارم: آسیب شناسی حرفه پزشکی 63
- الف) فراموشی اخلاق پزشکی 63
- اشاره 63
- اشاره 63
- 1. عوامل تهدیدکننده 63
- ب) گسترش فساد در جامعه امروز 64
- د) رفتارهای ناشایست حرفه ای1 65
- ج) سهل انگاری در انطباق امور پزشکی با موازین شرعی 65
- ه) قصور پزشکی1 66
- 2. راهکارهای کاهش آسیب ها 67
- الف) جبران نارسایی های پزشکی 1 67
- اشاره 67
- ب) ایجاد روحیه خودباوری و توجه به مطالعات و تحقیقات پزشکی1 69
- اشاره 70
- اشاره 70
- الف) نگاه و لمس 70
- فصل پنجم: احکام پزشکی 70
- معاینه و درمان 70
- ب) درمان و تجویز دارو 73
- ج) آثار منفی درمان جنس مخالف 75
- 1. سیاست گذاری های رسانه در مورد پزشکی در اسلام 77
- اشاره 77
- فصل ششم: همراه با برنامه سازان 77
- اشاره 77
- الف) توجه به تاریخ درخشان پزشکی در اسلام و مشرق زمین 79
- ب) توجه به جنبه های اخلاقی پزشکی در اسلام 81
- اشاره 82
- الف) ترویج فرهنگ پزشکی 82
- 2. پیشنهادهای برنامه ای 82
- ب) ماجراهای فرعی 82
- ج) گفتار مجری و زیرنویس 83
- اشاره 84
- دو _ تهیه گزارش 84
- یک _ گفت وگوی ویژه خبری 84
- ه) برنامه هایی برای مردم 84
- د) برنامه های کودک، نوجوان و جوان1 84
- سه _ ساخت مجموعه های تاریخی1 85
- پنج _ برنامه میزگرد و گفت وگو 85
- چهار _ ساخت برنامه مستند 85
- شش _ محورهای برون مرزی 86
- پرسش های مسابقه ای 86
- پرسش های مردمی 87
- پرسش های کارشناسی 88
- اشاره 91
- معرفی منابع برای مطالعه بیشتر 91
- الف) طب سنتی و گیاهان دارویی 91
- ب) اسلام و پزشکی 93
- ج) تاریخ پزشکی 95
- د) احکام پزشکی 96
- ه) اخلاق پزشکی 97
- و) نشریات 98
- کتاب نامه 99
بردبار و پاک خواهد بود».(1)
دانش جدید پزشکی نیز، رطب را دارای ماده تنگ کننده رحم می داند که عضلات رحم را در ماه های آخر حاملگی تقویت می کند. ازاین رو، کارشناسان زایمان، هنگامی که درد زایمان، مادران را فرامی گیرد، به آنها آب قند می دهند، چنان که خداوند به حضرت مریم هنگام درد زایمانش می فرماید: «از رطب بخور و از آب بنوش».(2)
در قرآن کریم دراین باره آمده است:
فَأَجاءَها الْمَخاضُ إلی جِذْعِ النَّخْلَهِ ... وَ هُزِّی إِلَیْکِ بِجِذْعِ النَّخْلَهِ تُساقِطْ عَلَیْکِ رُطَبا جَنِیّا فَکُلیِ وَ اشْرَبیِ وَ قَرِّی عَیْنا.... (مریم: 23_26)
آن گاه که مریم را درد زاییدن فرارسید، زیر درخت خرمایی رفت... ای مریم، تنه درخت را حرکت ده. رطب تازه ای بر تو فرومی ریزد. پس از این رطب تناول کن و از [ آب]آن چشمه بیاشام و چشم خود را به عیسی روشن دار.
کارشناسان تغذیه، خرما را در جلوگیری از سرطان مؤثر می دانند. «در خرما کلسیم وجود دارد که عامل اصلی استحکام استخوان هاست. فسفر نیز که از عناصر تشکیل دهنده مغز و مانع ضعف اعصاب و خستگی است و بر قوه بینایی می افزاید، در خرما وجود دارد. در خرما همچنین پتاسیم موجود است که کمبود آن را در بدن، علت اصلی زخم معده می دانند و وجود آن برای ماهیچه ها و بافت های بدن بسیار پرارزش است.» (3) ازاین رو، امام علی
1- مکارم الاخلاق، ج 1، ص 365، ح 1203؛ بحارالانوار، ج 66، ص 141، ح 58.
2- عبدالعزیز پاشا، الاسلام و الطب الحدیث، ترجمه: مصطفی محمود، 1401 ه_ .ق، ص215.
3- اولین دانشگاه و آخرین پیامبر، ج 7، ص 65.