- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 6
- الف) آغاز طب در بین النهرین 6
- اشاره 6
- فصل اول: نگاهی گذرا به پیشینه پزشکی 6
- 1. پزشکی در عهد باستان 6
- د) طب در چین باستان 7
- ج) طب در مصر باستان 7
- ب) طب در نواحی جنوبی ایران باستان 7
- ز) طب رومی 8
- و) طب یونانی 8
- ه_) طب در هند قدیم 8
- ح) پزشکی در ایران 9
- الف) مرحله فراگیری 9
- 2. تاریخ پزشکی در اسلام 9
- اشاره 9
- ب) مرحله ترجمه 12
- ج) مرحله نوآوری 13
- فصل دوم: جایگاه پزشکی در اسلام 15
- 1. پیش گیری 15
- اشاره 15
- اشاره 15
- یک _ مردار 17
- الف) پرهیز از خوردن محرمات 17
- اشاره 17
- سه _ گوشت خوک 18
- دو _ خون 18
- ب) زیاده روی نکردن در خوردن و آشامیدن 19
- ج) شناخت ریشه روانی بیماری ها 21
- د) رعایت بهداشت 22
- اشاره 22
- یک _ بهداشت دست 22
- دو _ بهداشت دندان 23
- سه _ بهداشت لباس 23
- چهار _ بهداشت خوراک 23
- 2. درمان 25
- الف) درمان و شفای درد در آیینه روایات 25
- اشاره 25
- اشاره 26
- ب) درمان با نسخه های طبیعی (غذا درمانی) 26
- یک _ عسل 27
- دو _ انگور 28
- سه _ خرما 29
- چهار _ انار 31
- پنج _ انجیر 31
- شش _ زیتون 32
- اشاره 33
- هفت _ کدوبن 33
- 3. عوامل پیدایش طب اسلامی 33
- الف) نقش قرآن در پیدایش طب نبوی 34
- ج) اثرگذاری طب القرآن و طب النبوی بر پزشکی اسلامی 35
- ب) بهره گیری دانشمندان مسلمان از طب نبوی 35
- اشاره 37
- الف) اثرگذاری دانشمندان مسلمان بر پزشکان غربی 37
- 4. نقش طب اسلامی در پیشرفت دانش پزشکی 37
- اشاره 39
- یک _ نوآوری در پزشکی داخلی 39
- ب) نوآوری های پزشکان مسلمان 39
- سه _ نوآوری در دانش کالبدشکافی 41
- دو _ نوآوری در درمان اطفال1 41
- چهار نوآوری در علم جراحی 43
- پنج _ نوآوری در چشم پزشکی 44
- اشاره 45
- فصل سوم: اخلاق پزشکی در اسلام 45
- الف) توجه به معنویت و تقوا 45
- اشاره 45
- 1. اخلاق فردی 45
- ج) نفی خودمحوری و غرور پزشکی 47
- ب) بردباری 47
- د) خوش اخلاقی 48
- ه_) بی توجهی به امور مادی 49
- و) احساس مسئولیت 50
- الف) رازداری 51
- اشاره 51
- ز) وقت شناسی 51
- 2. اخلاق حرفه ای 51
- ج) ایجاد امیدواری در بیمار 53
- ب) رعایت حال محرومان و مستضعفان 53
- اشاره 54
- د) حفظ جان بیمار و دقت در پزشکی 54
- یک _ دقت در تشخیص بیماری 54
- دو _ دقت در مراقبت از بیمار 55
- ه_) دقت در تجویز دارو 55
- و) مداخله نکردن پزشکان متخصص در موارد خارج از تخصص خود 57
- ز) خدمت در مناطق محروم 58
- ح) تلاش در امر پژوهش برای ارتقای سطح علمی و کسب تخصص 59
- ط) آگاهی کامل پزشک از مسائل فقهی حرفه اش 61
- الف) فراموشی اخلاق پزشکی 63
- اشاره 63
- اشاره 63
- 1. عوامل تهدیدکننده 63
- فصل چهارم: آسیب شناسی حرفه پزشکی 63
- ب) گسترش فساد در جامعه امروز 64
- د) رفتارهای ناشایست حرفه ای1 65
- ج) سهل انگاری در انطباق امور پزشکی با موازین شرعی 65
- ه) قصور پزشکی1 66
- 2. راهکارهای کاهش آسیب ها 67
- الف) جبران نارسایی های پزشکی 1 67
- اشاره 67
- ب) ایجاد روحیه خودباوری و توجه به مطالعات و تحقیقات پزشکی1 69
- اشاره 70
- اشاره 70
- فصل پنجم: احکام پزشکی 70
- معاینه و درمان 70
- الف) نگاه و لمس 70
- ب) درمان و تجویز دارو 73
- ج) آثار منفی درمان جنس مخالف 75
- 1. سیاست گذاری های رسانه در مورد پزشکی در اسلام 77
- اشاره 77
- فصل ششم: همراه با برنامه سازان 77
- اشاره 77
- الف) توجه به تاریخ درخشان پزشکی در اسلام و مشرق زمین 79
- ب) توجه به جنبه های اخلاقی پزشکی در اسلام 81
- اشاره 82
- الف) ترویج فرهنگ پزشکی 82
- 2. پیشنهادهای برنامه ای 82
- ب) ماجراهای فرعی 82
- ج) گفتار مجری و زیرنویس 83
- اشاره 84
- یک _ گفت وگوی ویژه خبری 84
- ه) برنامه هایی برای مردم 84
- دو _ تهیه گزارش 84
- د) برنامه های کودک، نوجوان و جوان1 84
- سه _ ساخت مجموعه های تاریخی1 85
- پنج _ برنامه میزگرد و گفت وگو 85
- چهار _ ساخت برنامه مستند 85
- شش _ محورهای برون مرزی 86
- پرسش های مسابقه ای 86
- پرسش های مردمی 87
- پرسش های کارشناسی 88
- معرفی منابع برای مطالعه بیشتر 91
- اشاره 91
- الف) طب سنتی و گیاهان دارویی 91
- ب) اسلام و پزشکی 93
- ج) تاریخ پزشکی 95
- د) احکام پزشکی 96
- ه) اخلاق پزشکی 97
- و) نشریات 98
- کتاب نامه 99
این حقیقت را انکار کرد که دانش پزشکی جدید اروپا، از پزشکی عربی اسلامی گرفته شده است.
نویسنده کتاب تاریخ الطب عند العرب می نویسد:
مسلمانان در مطالعات و تحقیقات پزشکی خود، تنها، جنبه های پزشکی را گسترش ندادند؛ بلکه مفاهیم انسانی را به طور کلی تعالی بخشیدند. اگر باید شکافتن اتم و بمب اتم را از نماد شگفت انگیزترین کارهای علمی در نیمه قرن بیستم بدانیم، این را هم باید بدانیم که تلاش های پزشکی مسلمانان در گذشته، آنان را به کشفیاتی رساند که از لحاظ تحول، کمتر از کشف اتم نبود و به گمان قوی، سودمندتر از آن بود.(1)
به گواهی تاریخ، غربیان در فراگیری دانش، همواره تحت تأثیر پزشکان مسلمان بوده اند. دانشمندان اروپا، در مدارس و دانشگاه های مسلمانان در آندلس و جاهای دیگر، دانش ها را فرا گرفتند. آنان پس از آموختن زبان عربی، به ترجمه کتاب های علمی مسلمانان در زمینه پزشکی و... پرداختند. قراتان و چارلز سنجر در کتاب خود به نام السحر و الطب عند الانجلوسکسونی می نویسد:
بی تردید، تأثیر دانشمندان عرب و مسلمانان بر پزشکان اروپا در طول قرن یازدهم تا چهاردهم میلادی، نیاز به دلیل ندارد. شایان ذکر است که بسیاری از دانشمندان با انصاف اروپای غربی به علومی که دانشمندان عرب و مسلمانان عرضه کردند، اعتراف می کنند. همچنین این نظریه ها و اندیشه های پزشکی، در تمامی مناطق زمین تدریس می شد و کسی که مایل بود در زمینه پزشکی و رشته های گوناگون آن آگاهی پیدا کند، می بایست
1- ابن مراد، تاریخ الطب عندالعرب، بیروت، دارالغرب الاسلامی، 1411ه_.ق، ص 49، به نقل از: السحر و الطب عند الانجلوسکسونی، ص 53.