- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 6
- اشاره 6
- الف) آغاز طب در بین النهرین 6
- 1. پزشکی در عهد باستان 6
- فصل اول: نگاهی گذرا به پیشینه پزشکی 6
- د) طب در چین باستان 7
- ج) طب در مصر باستان 7
- ب) طب در نواحی جنوبی ایران باستان 7
- ز) طب رومی 8
- ه_) طب در هند قدیم 8
- و) طب یونانی 8
- ح) پزشکی در ایران 9
- الف) مرحله فراگیری 9
- 2. تاریخ پزشکی در اسلام 9
- اشاره 9
- ب) مرحله ترجمه 12
- ج) مرحله نوآوری 13
- اشاره 15
- فصل دوم: جایگاه پزشکی در اسلام 15
- اشاره 15
- 1. پیش گیری 15
- الف) پرهیز از خوردن محرمات 17
- یک _ مردار 17
- اشاره 17
- دو _ خون 18
- سه _ گوشت خوک 18
- ب) زیاده روی نکردن در خوردن و آشامیدن 19
- ج) شناخت ریشه روانی بیماری ها 21
- اشاره 22
- د) رعایت بهداشت 22
- یک _ بهداشت دست 22
- چهار _ بهداشت خوراک 23
- دو _ بهداشت دندان 23
- سه _ بهداشت لباس 23
- 2. درمان 25
- الف) درمان و شفای درد در آیینه روایات 25
- اشاره 25
- اشاره 26
- ب) درمان با نسخه های طبیعی (غذا درمانی) 26
- یک _ عسل 27
- دو _ انگور 28
- سه _ خرما 29
- چهار _ انار 31
- پنج _ انجیر 31
- شش _ زیتون 32
- 3. عوامل پیدایش طب اسلامی 33
- هفت _ کدوبن 33
- اشاره 33
- الف) نقش قرآن در پیدایش طب نبوی 34
- ج) اثرگذاری طب القرآن و طب النبوی بر پزشکی اسلامی 35
- ب) بهره گیری دانشمندان مسلمان از طب نبوی 35
- اشاره 37
- الف) اثرگذاری دانشمندان مسلمان بر پزشکان غربی 37
- 4. نقش طب اسلامی در پیشرفت دانش پزشکی 37
- ب) نوآوری های پزشکان مسلمان 39
- اشاره 39
- یک _ نوآوری در پزشکی داخلی 39
- سه _ نوآوری در دانش کالبدشکافی 41
- دو _ نوآوری در درمان اطفال1 41
- چهار نوآوری در علم جراحی 43
- پنج _ نوآوری در چشم پزشکی 44
- فصل سوم: اخلاق پزشکی در اسلام 45
- الف) توجه به معنویت و تقوا 45
- اشاره 45
- اشاره 45
- 1. اخلاق فردی 45
- ب) بردباری 47
- ج) نفی خودمحوری و غرور پزشکی 47
- د) خوش اخلاقی 48
- ه_) بی توجهی به امور مادی 49
- و) احساس مسئولیت 50
- ز) وقت شناسی 51
- الف) رازداری 51
- اشاره 51
- 2. اخلاق حرفه ای 51
- ج) ایجاد امیدواری در بیمار 53
- ب) رعایت حال محرومان و مستضعفان 53
- د) حفظ جان بیمار و دقت در پزشکی 54
- یک _ دقت در تشخیص بیماری 54
- اشاره 54
- ه_) دقت در تجویز دارو 55
- دو _ دقت در مراقبت از بیمار 55
- و) مداخله نکردن پزشکان متخصص در موارد خارج از تخصص خود 57
- ز) خدمت در مناطق محروم 58
- ح) تلاش در امر پژوهش برای ارتقای سطح علمی و کسب تخصص 59
- ط) آگاهی کامل پزشک از مسائل فقهی حرفه اش 61
- الف) فراموشی اخلاق پزشکی 63
- 1. عوامل تهدیدکننده 63
- اشاره 63
- فصل چهارم: آسیب شناسی حرفه پزشکی 63
- اشاره 63
- ب) گسترش فساد در جامعه امروز 64
- د) رفتارهای ناشایست حرفه ای1 65
- ج) سهل انگاری در انطباق امور پزشکی با موازین شرعی 65
- ه) قصور پزشکی1 66
- 2. راهکارهای کاهش آسیب ها 67
- الف) جبران نارسایی های پزشکی 1 67
- اشاره 67
- ب) ایجاد روحیه خودباوری و توجه به مطالعات و تحقیقات پزشکی1 69
- اشاره 70
- اشاره 70
- الف) نگاه و لمس 70
- فصل پنجم: احکام پزشکی 70
- معاینه و درمان 70
- ب) درمان و تجویز دارو 73
- ج) آثار منفی درمان جنس مخالف 75
- 1. سیاست گذاری های رسانه در مورد پزشکی در اسلام 77
- فصل ششم: همراه با برنامه سازان 77
- اشاره 77
- اشاره 77
- الف) توجه به تاریخ درخشان پزشکی در اسلام و مشرق زمین 79
- ب) توجه به جنبه های اخلاقی پزشکی در اسلام 81
- اشاره 82
- الف) ترویج فرهنگ پزشکی 82
- ب) ماجراهای فرعی 82
- 2. پیشنهادهای برنامه ای 82
- ج) گفتار مجری و زیرنویس 83
- ه) برنامه هایی برای مردم 84
- اشاره 84
- یک _ گفت وگوی ویژه خبری 84
- د) برنامه های کودک، نوجوان و جوان1 84
- دو _ تهیه گزارش 84
- پنج _ برنامه میزگرد و گفت وگو 85
- چهار _ ساخت برنامه مستند 85
- سه _ ساخت مجموعه های تاریخی1 85
- پرسش های مسابقه ای 86
- شش _ محورهای برون مرزی 86
- پرسش های مردمی 87
- پرسش های کارشناسی 88
- معرفی منابع برای مطالعه بیشتر 91
- اشاره 91
- الف) طب سنتی و گیاهان دارویی 91
- ب) اسلام و پزشکی 93
- ج) تاریخ پزشکی 95
- د) احکام پزشکی 96
- ه) اخلاق پزشکی 97
- و) نشریات 98
- کتاب نامه 99
زبان عربی را خوب می دانست.(1)
به اعتقاد همه تاریخ نگاران دانش، نظریه ها و اکتشاف های پزشکی دانشمندان مسلمان در قدیم، زیربنای دانش پزشکیِ جدید است. یاقوت قالدستون در مقاله خود به نام مکتشف الطب فی بلاد العرب آورده است:
از موضوع های انکارناپذیر این است که اطلاعات پزشکی که به ما رسیده، دستاورد پزشکان عرب است. این اطلاعات در حقیقت زیربنای پزشکی جدید است و اگر این دستاوردهای بزرگ نبود، علم پزشکی جدید به این سطحی که رسیده است، نمی رسید.(2)
ب) نوآوری های پزشکان مسلمان
اشاره
ب) نوآوری های پزشکان مسلمان
نوآوری های پزشکان مسلمان نیز تأثیر بسزایی در پیشرفت دانش پزشکی داشته است. این نوآوری ها در زمینه های گوناگون دانش پزشکی صورت گرفته است که به بیان نمونه هایی از آن می پردازیم.
یک _ نوآوری در پزشکی داخلی
یک _ نوآوری در پزشکی داخلی
پزشکان عرب، بر پایه اصول علمی تجربه، مشاهده و نتیجه گیری، معاینه می کردند. نمونه آن، معاینه ادرار و گرفتن نبض بود که از این روش امروزه نیز استفاده می شود. آنان همچنین برای مقایسه نبض و شناخت انواع آن و نتیجه گیری از روی نشانه ها، کوشش زیادی کردند. دقت پزشکان مسلمان در بررسی بیماری های قلب و گردش خون بسیار بالا بود. عقیده ابن نفیس درباره گردش خون که برابر با نظریه های جالینوس و در تمام زمان ها پذیرفته شده است، به عنوان سند افتخار کفایت می کند:
1- ابن مراد، تاریخ الطب عندالعرب، بیروت، دارالغرب الاسلامی، 1411ه_.ق، ص 49، به نقل از: السحر و الطب عند الانجلوسکسونی، صص 26 و 27.
2- ابن مراد، تاریخ الطب عندالعرب، بیروت، دارالغرب الاسلامی، 1411ه_.ق، ص 28، به نقل از: مکتشف الطب فی بلاد العرب، ص 82.