- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 6
- الف) آغاز طب در بین النهرین 6
- اشاره 6
- فصل اول: نگاهی گذرا به پیشینه پزشکی 6
- 1. پزشکی در عهد باستان 6
- ب) طب در نواحی جنوبی ایران باستان 7
- د) طب در چین باستان 7
- ج) طب در مصر باستان 7
- ز) طب رومی 8
- ه_) طب در هند قدیم 8
- و) طب یونانی 8
- الف) مرحله فراگیری 9
- 2. تاریخ پزشکی در اسلام 9
- ح) پزشکی در ایران 9
- اشاره 9
- ب) مرحله ترجمه 12
- ج) مرحله نوآوری 13
- اشاره 15
- فصل دوم: جایگاه پزشکی در اسلام 15
- 1. پیش گیری 15
- اشاره 15
- الف) پرهیز از خوردن محرمات 17
- یک _ مردار 17
- اشاره 17
- سه _ گوشت خوک 18
- دو _ خون 18
- ب) زیاده روی نکردن در خوردن و آشامیدن 19
- ج) شناخت ریشه روانی بیماری ها 21
- د) رعایت بهداشت 22
- اشاره 22
- یک _ بهداشت دست 22
- دو _ بهداشت دندان 23
- سه _ بهداشت لباس 23
- چهار _ بهداشت خوراک 23
- 2. درمان 25
- اشاره 25
- الف) درمان و شفای درد در آیینه روایات 25
- ب) درمان با نسخه های طبیعی (غذا درمانی) 26
- اشاره 26
- یک _ عسل 27
- دو _ انگور 28
- سه _ خرما 29
- پنج _ انجیر 31
- چهار _ انار 31
- شش _ زیتون 32
- اشاره 33
- 3. عوامل پیدایش طب اسلامی 33
- هفت _ کدوبن 33
- الف) نقش قرآن در پیدایش طب نبوی 34
- ج) اثرگذاری طب القرآن و طب النبوی بر پزشکی اسلامی 35
- ب) بهره گیری دانشمندان مسلمان از طب نبوی 35
- اشاره 37
- الف) اثرگذاری دانشمندان مسلمان بر پزشکان غربی 37
- 4. نقش طب اسلامی در پیشرفت دانش پزشکی 37
- اشاره 39
- یک _ نوآوری در پزشکی داخلی 39
- ب) نوآوری های پزشکان مسلمان 39
- سه _ نوآوری در دانش کالبدشکافی 41
- دو _ نوآوری در درمان اطفال1 41
- چهار نوآوری در علم جراحی 43
- پنج _ نوآوری در چشم پزشکی 44
- اشاره 45
- فصل سوم: اخلاق پزشکی در اسلام 45
- الف) توجه به معنویت و تقوا 45
- اشاره 45
- 1. اخلاق فردی 45
- ج) نفی خودمحوری و غرور پزشکی 47
- ب) بردباری 47
- د) خوش اخلاقی 48
- ه_) بی توجهی به امور مادی 49
- و) احساس مسئولیت 50
- ز) وقت شناسی 51
- الف) رازداری 51
- اشاره 51
- 2. اخلاق حرفه ای 51
- ج) ایجاد امیدواری در بیمار 53
- ب) رعایت حال محرومان و مستضعفان 53
- اشاره 54
- د) حفظ جان بیمار و دقت در پزشکی 54
- یک _ دقت در تشخیص بیماری 54
- ه_) دقت در تجویز دارو 55
- دو _ دقت در مراقبت از بیمار 55
- و) مداخله نکردن پزشکان متخصص در موارد خارج از تخصص خود 57
- ز) خدمت در مناطق محروم 58
- ح) تلاش در امر پژوهش برای ارتقای سطح علمی و کسب تخصص 59
- ط) آگاهی کامل پزشک از مسائل فقهی حرفه اش 61
- الف) فراموشی اخلاق پزشکی 63
- فصل چهارم: آسیب شناسی حرفه پزشکی 63
- 1. عوامل تهدیدکننده 63
- اشاره 63
- اشاره 63
- ب) گسترش فساد در جامعه امروز 64
- ج) سهل انگاری در انطباق امور پزشکی با موازین شرعی 65
- د) رفتارهای ناشایست حرفه ای1 65
- ه) قصور پزشکی1 66
- 2. راهکارهای کاهش آسیب ها 67
- الف) جبران نارسایی های پزشکی 1 67
- اشاره 67
- ب) ایجاد روحیه خودباوری و توجه به مطالعات و تحقیقات پزشکی1 69
- اشاره 70
- اشاره 70
- الف) نگاه و لمس 70
- فصل پنجم: احکام پزشکی 70
- معاینه و درمان 70
- ب) درمان و تجویز دارو 73
- ج) آثار منفی درمان جنس مخالف 75
- 1. سیاست گذاری های رسانه در مورد پزشکی در اسلام 77
- اشاره 77
- فصل ششم: همراه با برنامه سازان 77
- اشاره 77
- الف) توجه به تاریخ درخشان پزشکی در اسلام و مشرق زمین 79
- ب) توجه به جنبه های اخلاقی پزشکی در اسلام 81
- اشاره 82
- الف) ترویج فرهنگ پزشکی 82
- 2. پیشنهادهای برنامه ای 82
- ب) ماجراهای فرعی 82
- ج) گفتار مجری و زیرنویس 83
- دو _ تهیه گزارش 84
- یک _ گفت وگوی ویژه خبری 84
- اشاره 84
- ه) برنامه هایی برای مردم 84
- د) برنامه های کودک، نوجوان و جوان1 84
- پنج _ برنامه میزگرد و گفت وگو 85
- چهار _ ساخت برنامه مستند 85
- سه _ ساخت مجموعه های تاریخی1 85
- شش _ محورهای برون مرزی 86
- پرسش های مسابقه ای 86
- پرسش های مردمی 87
- پرسش های کارشناسی 88
- اشاره 91
- الف) طب سنتی و گیاهان دارویی 91
- معرفی منابع برای مطالعه بیشتر 91
- ب) اسلام و پزشکی 93
- ج) تاریخ پزشکی 95
- د) احکام پزشکی 96
- ه) اخلاق پزشکی 97
- و) نشریات 98
- کتاب نامه 99
ابن سینا، ابن نفیس، بغدادی، زهراوی و دیگران، تمامی نظریه های جالینوس در زمینه کالبدشکافی را بررسی کردند و بر آن شرح نوشتند و یادداشت ها و توضیح هایی بر آن افزودند و در زمینه کالبدشکافی علمی و جراحی، نظریه ها و روش های ابتکاری فراوانی طرح کردند. دانشمندان اروپا، به دستاوردهای دانشمندان عرب در زمینه پزشکی استناد می کردند. برای مثال، کارهای جالینوس در پزشکی، به زبان یونانی ترجمه نشد، ولی به زبان عربی همراه با شرح ها و یادداشت هایی که برای آن آورده شده، محفوظ مانده است.(1)
«به طور کلی [در] تحقیق و تتّبع در زمینه کالبدشکافی، سه مزیت برای پزشکان مسلمان برمی شمارند:
اول _ آنان برای اولین بار در تاریخ، در علم کالبدشکافی کتابی جداگانه تألیف کردند.
دوم _ آنان کتاب جالینوس را در کالبدشکافی حفظ و به شیوه منطقی مرتب کردند.
سوم _ در کالبدشکافی و تألیف کتاب های مربوط به این علم، از پیشینیان پیروی کورکورانه نکردند، [ بلکه ]ضمن بررسی و مطالعه دقیق آن، برخی موارد را از آن کم [کردند] و مواردی را نیز بدان افزودند».(2)
1- تاریخ طب در ایران پس از اسلام، ص 3.
2- پزشکان برجسته در عصر تمدن اسلامی، ص 105.