- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 6
- اشاره 6
- الف) آغاز طب در بین النهرین 6
- 1. پزشکی در عهد باستان 6
- فصل اول: نگاهی گذرا به پیشینه پزشکی 6
- د) طب در چین باستان 7
- ج) طب در مصر باستان 7
- ب) طب در نواحی جنوبی ایران باستان 7
- ز) طب رومی 8
- ه_) طب در هند قدیم 8
- و) طب یونانی 8
- اشاره 9
- 2. تاریخ پزشکی در اسلام 9
- ح) پزشکی در ایران 9
- الف) مرحله فراگیری 9
- ب) مرحله ترجمه 12
- ج) مرحله نوآوری 13
- فصل دوم: جایگاه پزشکی در اسلام 15
- اشاره 15
- 1. پیش گیری 15
- اشاره 15
- یک _ مردار 17
- اشاره 17
- الف) پرهیز از خوردن محرمات 17
- دو _ خون 18
- سه _ گوشت خوک 18
- ب) زیاده روی نکردن در خوردن و آشامیدن 19
- ج) شناخت ریشه روانی بیماری ها 21
- یک _ بهداشت دست 22
- د) رعایت بهداشت 22
- اشاره 22
- چهار _ بهداشت خوراک 23
- دو _ بهداشت دندان 23
- سه _ بهداشت لباس 23
- 2. درمان 25
- الف) درمان و شفای درد در آیینه روایات 25
- اشاره 25
- اشاره 26
- ب) درمان با نسخه های طبیعی (غذا درمانی) 26
- یک _ عسل 27
- دو _ انگور 28
- سه _ خرما 29
- چهار _ انار 31
- پنج _ انجیر 31
- شش _ زیتون 32
- هفت _ کدوبن 33
- اشاره 33
- 3. عوامل پیدایش طب اسلامی 33
- الف) نقش قرآن در پیدایش طب نبوی 34
- ج) اثرگذاری طب القرآن و طب النبوی بر پزشکی اسلامی 35
- ب) بهره گیری دانشمندان مسلمان از طب نبوی 35
- اشاره 37
- الف) اثرگذاری دانشمندان مسلمان بر پزشکان غربی 37
- 4. نقش طب اسلامی در پیشرفت دانش پزشکی 37
- ب) نوآوری های پزشکان مسلمان 39
- اشاره 39
- یک _ نوآوری در پزشکی داخلی 39
- سه _ نوآوری در دانش کالبدشکافی 41
- دو _ نوآوری در درمان اطفال1 41
- چهار نوآوری در علم جراحی 43
- پنج _ نوآوری در چشم پزشکی 44
- الف) توجه به معنویت و تقوا 45
- فصل سوم: اخلاق پزشکی در اسلام 45
- اشاره 45
- اشاره 45
- 1. اخلاق فردی 45
- ب) بردباری 47
- ج) نفی خودمحوری و غرور پزشکی 47
- د) خوش اخلاقی 48
- ه_) بی توجهی به امور مادی 49
- و) احساس مسئولیت 50
- الف) رازداری 51
- اشاره 51
- ز) وقت شناسی 51
- 2. اخلاق حرفه ای 51
- ج) ایجاد امیدواری در بیمار 53
- ب) رعایت حال محرومان و مستضعفان 53
- یک _ دقت در تشخیص بیماری 54
- د) حفظ جان بیمار و دقت در پزشکی 54
- اشاره 54
- ه_) دقت در تجویز دارو 55
- دو _ دقت در مراقبت از بیمار 55
- و) مداخله نکردن پزشکان متخصص در موارد خارج از تخصص خود 57
- ز) خدمت در مناطق محروم 58
- ح) تلاش در امر پژوهش برای ارتقای سطح علمی و کسب تخصص 59
- ط) آگاهی کامل پزشک از مسائل فقهی حرفه اش 61
- الف) فراموشی اخلاق پزشکی 63
- 1. عوامل تهدیدکننده 63
- اشاره 63
- اشاره 63
- فصل چهارم: آسیب شناسی حرفه پزشکی 63
- ب) گسترش فساد در جامعه امروز 64
- د) رفتارهای ناشایست حرفه ای1 65
- ج) سهل انگاری در انطباق امور پزشکی با موازین شرعی 65
- ه) قصور پزشکی1 66
- 2. راهکارهای کاهش آسیب ها 67
- الف) جبران نارسایی های پزشکی 1 67
- اشاره 67
- ب) ایجاد روحیه خودباوری و توجه به مطالعات و تحقیقات پزشکی1 69
- اشاره 70
- اشاره 70
- الف) نگاه و لمس 70
- معاینه و درمان 70
- فصل پنجم: احکام پزشکی 70
- ب) درمان و تجویز دارو 73
- ج) آثار منفی درمان جنس مخالف 75
- 1. سیاست گذاری های رسانه در مورد پزشکی در اسلام 77
- فصل ششم: همراه با برنامه سازان 77
- اشاره 77
- اشاره 77
- الف) توجه به تاریخ درخشان پزشکی در اسلام و مشرق زمین 79
- ب) توجه به جنبه های اخلاقی پزشکی در اسلام 81
- الف) ترویج فرهنگ پزشکی 82
- اشاره 82
- ب) ماجراهای فرعی 82
- 2. پیشنهادهای برنامه ای 82
- ج) گفتار مجری و زیرنویس 83
- ه) برنامه هایی برای مردم 84
- اشاره 84
- یک _ گفت وگوی ویژه خبری 84
- دو _ تهیه گزارش 84
- د) برنامه های کودک، نوجوان و جوان1 84
- سه _ ساخت مجموعه های تاریخی1 85
- پنج _ برنامه میزگرد و گفت وگو 85
- چهار _ ساخت برنامه مستند 85
- پرسش های مسابقه ای 86
- شش _ محورهای برون مرزی 86
- پرسش های مردمی 87
- پرسش های کارشناسی 88
- معرفی منابع برای مطالعه بیشتر 91
- اشاره 91
- الف) طب سنتی و گیاهان دارویی 91
- ب) اسلام و پزشکی 93
- ج) تاریخ پزشکی 95
- د) احکام پزشکی 96
- ه) اخلاق پزشکی 97
- و) نشریات 98
- کتاب نامه 99
چهار نوآوری در علم جراحی
چهار نوآوری در علم جراحی
دانشمندان مسلمان در علم جراحی، ضمن استفاده از تجربه های دانشمندان کارآزموده یونانی، مطالب زیادی بر آنها افزودند و در این زمینه، نظریه های جدیدی بیان کردند که در تاریخ پزشکی بی نظیر بود. «دانشمندان عرب درباره جراحی به مطالب زیادی پی بردند. آنان [ دانش] جراحی را از پیشینیان گرفتند و به زبان عربی ترجمه کردند و با ابتکار خود، چیزهایی به آن افزودند. ابوالقاسم زهراوی، پیشاپیش جراحان عرب قرار داشت... آنان حشیش و تریاک را به عنوان وسیله ای برای بی حس کردن به کار می بردند و از روده حیوانات به عنوان نخ بخیه زخم استفاده می کردند، این در حالی بود که اروپا با پزشکان جراح دشمنی می ورزید.
دانشمندان برجسته در جراحی عبارت بودند از: ابوالحسن طبری، رازی، علی بن عباس اهوازی، ابن سینا، زهراوی، ابن زهر و موسی بن حیمون، ولی زهراوی در علم جراحی به راستی دانشمند برتر میان پزشکان مسلمان به شمار می رفت. ابوالقاسم زهراوی تا آنجا در علم جراحی مهارت یافت که در این زمینه به نخستین پیشرو ملقب شد. او علم جراحی را از دیگر موضوع های پزشکی جدا کرد. همچنین علم جراحی را در اصل، متکی به علم کالبدشکافی دانست».(1)
1- پزشکان برجسته در عصر تمدن اسلامی، صص 117 و 146.