- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 6
- 1. پزشکی در عهد باستان 6
- فصل اول: نگاهی گذرا به پیشینه پزشکی 6
- اشاره 6
- الف) آغاز طب در بین النهرین 6
- د) طب در چین باستان 7
- ج) طب در مصر باستان 7
- ب) طب در نواحی جنوبی ایران باستان 7
- و) طب یونانی 8
- ز) طب رومی 8
- ه_) طب در هند قدیم 8
- ح) پزشکی در ایران 9
- الف) مرحله فراگیری 9
- 2. تاریخ پزشکی در اسلام 9
- اشاره 9
- ب) مرحله ترجمه 12
- ج) مرحله نوآوری 13
- اشاره 15
- فصل دوم: جایگاه پزشکی در اسلام 15
- اشاره 15
- 1. پیش گیری 15
- الف) پرهیز از خوردن محرمات 17
- یک _ مردار 17
- اشاره 17
- سه _ گوشت خوک 18
- دو _ خون 18
- ب) زیاده روی نکردن در خوردن و آشامیدن 19
- ج) شناخت ریشه روانی بیماری ها 21
- یک _ بهداشت دست 22
- اشاره 22
- د) رعایت بهداشت 22
- دو _ بهداشت دندان 23
- سه _ بهداشت لباس 23
- چهار _ بهداشت خوراک 23
- اشاره 25
- الف) درمان و شفای درد در آیینه روایات 25
- 2. درمان 25
- ب) درمان با نسخه های طبیعی (غذا درمانی) 26
- اشاره 26
- یک _ عسل 27
- دو _ انگور 28
- سه _ خرما 29
- پنج _ انجیر 31
- چهار _ انار 31
- شش _ زیتون 32
- 3. عوامل پیدایش طب اسلامی 33
- هفت _ کدوبن 33
- اشاره 33
- الف) نقش قرآن در پیدایش طب نبوی 34
- ج) اثرگذاری طب القرآن و طب النبوی بر پزشکی اسلامی 35
- ب) بهره گیری دانشمندان مسلمان از طب نبوی 35
- اشاره 37
- الف) اثرگذاری دانشمندان مسلمان بر پزشکان غربی 37
- 4. نقش طب اسلامی در پیشرفت دانش پزشکی 37
- ب) نوآوری های پزشکان مسلمان 39
- یک _ نوآوری در پزشکی داخلی 39
- اشاره 39
- دو _ نوآوری در درمان اطفال1 41
- سه _ نوآوری در دانش کالبدشکافی 41
- چهار نوآوری در علم جراحی 43
- پنج _ نوآوری در چشم پزشکی 44
- اشاره 45
- فصل سوم: اخلاق پزشکی در اسلام 45
- الف) توجه به معنویت و تقوا 45
- اشاره 45
- 1. اخلاق فردی 45
- ب) بردباری 47
- ج) نفی خودمحوری و غرور پزشکی 47
- د) خوش اخلاقی 48
- ه_) بی توجهی به امور مادی 49
- و) احساس مسئولیت 50
- الف) رازداری 51
- اشاره 51
- ز) وقت شناسی 51
- 2. اخلاق حرفه ای 51
- ج) ایجاد امیدواری در بیمار 53
- ب) رعایت حال محرومان و مستضعفان 53
- اشاره 54
- یک _ دقت در تشخیص بیماری 54
- د) حفظ جان بیمار و دقت در پزشکی 54
- ه_) دقت در تجویز دارو 55
- دو _ دقت در مراقبت از بیمار 55
- و) مداخله نکردن پزشکان متخصص در موارد خارج از تخصص خود 57
- ز) خدمت در مناطق محروم 58
- ح) تلاش در امر پژوهش برای ارتقای سطح علمی و کسب تخصص 59
- ط) آگاهی کامل پزشک از مسائل فقهی حرفه اش 61
- الف) فراموشی اخلاق پزشکی 63
- اشاره 63
- فصل چهارم: آسیب شناسی حرفه پزشکی 63
- 1. عوامل تهدیدکننده 63
- اشاره 63
- ب) گسترش فساد در جامعه امروز 64
- ج) سهل انگاری در انطباق امور پزشکی با موازین شرعی 65
- د) رفتارهای ناشایست حرفه ای1 65
- ه) قصور پزشکی1 66
- 2. راهکارهای کاهش آسیب ها 67
- الف) جبران نارسایی های پزشکی 1 67
- اشاره 67
- ب) ایجاد روحیه خودباوری و توجه به مطالعات و تحقیقات پزشکی1 69
- اشاره 70
- اشاره 70
- الف) نگاه و لمس 70
- معاینه و درمان 70
- فصل پنجم: احکام پزشکی 70
- ب) درمان و تجویز دارو 73
- ج) آثار منفی درمان جنس مخالف 75
- 1. سیاست گذاری های رسانه در مورد پزشکی در اسلام 77
- اشاره 77
- اشاره 77
- فصل ششم: همراه با برنامه سازان 77
- الف) توجه به تاریخ درخشان پزشکی در اسلام و مشرق زمین 79
- ب) توجه به جنبه های اخلاقی پزشکی در اسلام 81
- اشاره 82
- الف) ترویج فرهنگ پزشکی 82
- ب) ماجراهای فرعی 82
- 2. پیشنهادهای برنامه ای 82
- ج) گفتار مجری و زیرنویس 83
- ه) برنامه هایی برای مردم 84
- د) برنامه های کودک، نوجوان و جوان1 84
- یک _ گفت وگوی ویژه خبری 84
- دو _ تهیه گزارش 84
- اشاره 84
- سه _ ساخت مجموعه های تاریخی1 85
- پنج _ برنامه میزگرد و گفت وگو 85
- چهار _ ساخت برنامه مستند 85
- شش _ محورهای برون مرزی 86
- پرسش های مسابقه ای 86
- پرسش های مردمی 87
- پرسش های کارشناسی 88
- اشاره 91
- الف) طب سنتی و گیاهان دارویی 91
- معرفی منابع برای مطالعه بیشتر 91
- ب) اسلام و پزشکی 93
- ج) تاریخ پزشکی 95
- د) احکام پزشکی 96
- ه) اخلاق پزشکی 97
- و) نشریات 98
- کتاب نامه 99
آن حضرت درباره فرمایش خداوند متعال «وَ یَقْتُلُونَ اْلأَنْبِیاءَ بِغَیْرِ حَقِّ» فرمود: «به خدا سوگند، آنها پیامبران را با شمشیرهای خویش به قتل نرساندند، ولی اسرار ایشان را فاش ساختند و در نتیجه، پیامبران به قتل رسیدند.»(1) بقراط در سوگندنامه خود می گوید:
آنچه هنگام انجام وظیفه و حتی خارج از آن درباره زندگی مردم خواهم دید یا خواهم شنید، به هیچ کس نخواهم گفت؛ زیرا این قبیل مطالب را باید به گنجینه اسرار سپرد.(2)
پزشک، حامل و حافظ اسرار بیمار است. گاه انسان، بیماری خود را حتی از نزدیکانش پنهان می دارد، ولی لازم است آن را برای طبیب بازگو کند؛ زیرا اگر به پزشک هم اعتماد نکند و مرضش را پنهان دارد یا عامل اصلی و عوارض آن را بیان نکند، پزشک در تشخیص و درمان بیماری اش موفق نمی شود.
امام علی (ع) فرمود: «لا شِفاءَ لِمَنْ کَتَمَ طَبِیبَهُ دائَهُ؛ برای شخصی که بیماری اش را از طبیبش پنهان می دارد، بهبودی نیست».(3) ازاین رو، بیمار وظیفه دارد حال خود را برای پزشک به طور کامل بیان کند و پزشک نیز باید با رعایت امانت، حافظ اسرار بیمار باشد. رازداری، از مهم ترین اخلاق حرفه ای پزشک متعهد به شمار می آید، ولی در مواردی که موضوع مهم تری در میان باشد، مثل مشورت کردن یا شهادت دادن، استثنابردار است.
1- اصول کافی، ج 2، ص 369.
2- بخشی از سوگندنامه بقراط.
3- غررالحکم، ج 1، ص 483، ح 11165، فی الصحه و السلام....