- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- 1. پزشکی در عهد باستان 6
- اشاره 6
- فصل اول: نگاهی گذرا به پیشینه پزشکی 6
- اشاره 6
- الف) آغاز طب در بین النهرین 6
- د) طب در چین باستان 7
- ج) طب در مصر باستان 7
- ب) طب در نواحی جنوبی ایران باستان 7
- و) طب یونانی 8
- ز) طب رومی 8
- ه_) طب در هند قدیم 8
- 2. تاریخ پزشکی در اسلام 9
- الف) مرحله فراگیری 9
- ح) پزشکی در ایران 9
- اشاره 9
- ب) مرحله ترجمه 12
- ج) مرحله نوآوری 13
- فصل دوم: جایگاه پزشکی در اسلام 15
- اشاره 15
- اشاره 15
- 1. پیش گیری 15
- الف) پرهیز از خوردن محرمات 17
- یک _ مردار 17
- اشاره 17
- سه _ گوشت خوک 18
- دو _ خون 18
- ب) زیاده روی نکردن در خوردن و آشامیدن 19
- ج) شناخت ریشه روانی بیماری ها 21
- اشاره 22
- د) رعایت بهداشت 22
- یک _ بهداشت دست 22
- دو _ بهداشت دندان 23
- چهار _ بهداشت خوراک 23
- سه _ بهداشت لباس 23
- 2. درمان 25
- الف) درمان و شفای درد در آیینه روایات 25
- اشاره 25
- اشاره 26
- ب) درمان با نسخه های طبیعی (غذا درمانی) 26
- یک _ عسل 27
- دو _ انگور 28
- سه _ خرما 29
- چهار _ انار 31
- پنج _ انجیر 31
- شش _ زیتون 32
- اشاره 33
- 3. عوامل پیدایش طب اسلامی 33
- هفت _ کدوبن 33
- الف) نقش قرآن در پیدایش طب نبوی 34
- ج) اثرگذاری طب القرآن و طب النبوی بر پزشکی اسلامی 35
- ب) بهره گیری دانشمندان مسلمان از طب نبوی 35
- الف) اثرگذاری دانشمندان مسلمان بر پزشکان غربی 37
- اشاره 37
- 4. نقش طب اسلامی در پیشرفت دانش پزشکی 37
- یک _ نوآوری در پزشکی داخلی 39
- اشاره 39
- ب) نوآوری های پزشکان مسلمان 39
- سه _ نوآوری در دانش کالبدشکافی 41
- دو _ نوآوری در درمان اطفال1 41
- چهار نوآوری در علم جراحی 43
- پنج _ نوآوری در چشم پزشکی 44
- اشاره 45
- فصل سوم: اخلاق پزشکی در اسلام 45
- الف) توجه به معنویت و تقوا 45
- اشاره 45
- 1. اخلاق فردی 45
- ب) بردباری 47
- ج) نفی خودمحوری و غرور پزشکی 47
- د) خوش اخلاقی 48
- ه_) بی توجهی به امور مادی 49
- و) احساس مسئولیت 50
- ز) وقت شناسی 51
- الف) رازداری 51
- اشاره 51
- 2. اخلاق حرفه ای 51
- ج) ایجاد امیدواری در بیمار 53
- ب) رعایت حال محرومان و مستضعفان 53
- یک _ دقت در تشخیص بیماری 54
- اشاره 54
- د) حفظ جان بیمار و دقت در پزشکی 54
- ه_) دقت در تجویز دارو 55
- دو _ دقت در مراقبت از بیمار 55
- و) مداخله نکردن پزشکان متخصص در موارد خارج از تخصص خود 57
- ز) خدمت در مناطق محروم 58
- ح) تلاش در امر پژوهش برای ارتقای سطح علمی و کسب تخصص 59
- ط) آگاهی کامل پزشک از مسائل فقهی حرفه اش 61
- الف) فراموشی اخلاق پزشکی 63
- فصل چهارم: آسیب شناسی حرفه پزشکی 63
- اشاره 63
- اشاره 63
- 1. عوامل تهدیدکننده 63
- ب) گسترش فساد در جامعه امروز 64
- ج) سهل انگاری در انطباق امور پزشکی با موازین شرعی 65
- د) رفتارهای ناشایست حرفه ای1 65
- ه) قصور پزشکی1 66
- 2. راهکارهای کاهش آسیب ها 67
- الف) جبران نارسایی های پزشکی 1 67
- اشاره 67
- ب) ایجاد روحیه خودباوری و توجه به مطالعات و تحقیقات پزشکی1 69
- اشاره 70
- اشاره 70
- الف) نگاه و لمس 70
- فصل پنجم: احکام پزشکی 70
- معاینه و درمان 70
- ب) درمان و تجویز دارو 73
- ج) آثار منفی درمان جنس مخالف 75
- 1. سیاست گذاری های رسانه در مورد پزشکی در اسلام 77
- اشاره 77
- اشاره 77
- فصل ششم: همراه با برنامه سازان 77
- الف) توجه به تاریخ درخشان پزشکی در اسلام و مشرق زمین 79
- ب) توجه به جنبه های اخلاقی پزشکی در اسلام 81
- اشاره 82
- الف) ترویج فرهنگ پزشکی 82
- 2. پیشنهادهای برنامه ای 82
- ب) ماجراهای فرعی 82
- ج) گفتار مجری و زیرنویس 83
- د) برنامه های کودک، نوجوان و جوان1 84
- ه) برنامه هایی برای مردم 84
- یک _ گفت وگوی ویژه خبری 84
- دو _ تهیه گزارش 84
- اشاره 84
- پنج _ برنامه میزگرد و گفت وگو 85
- سه _ ساخت مجموعه های تاریخی1 85
- چهار _ ساخت برنامه مستند 85
- شش _ محورهای برون مرزی 86
- پرسش های مسابقه ای 86
- پرسش های مردمی 87
- پرسش های کارشناسی 88
- الف) طب سنتی و گیاهان دارویی 91
- معرفی منابع برای مطالعه بیشتر 91
- اشاره 91
- ب) اسلام و پزشکی 93
- ج) تاریخ پزشکی 95
- د) احکام پزشکی 96
- ه) اخلاق پزشکی 97
- و) نشریات 98
- کتاب نامه 99
ح) پزشکی در ایران
«اگرچه بخش اعظم منابع و مآخذ ایران باستان در حمله اسکندر و حمله اعراب و مغول ها از میان رفته است، ولی نوشته های اوستا و حکایت[های] شاهنامه فردوسی که مربوط به زمان زرتشت و بعد از آن است، ثابت می کنند که ایرانیان از طب و بهداشت پیشرفته ای برخوردار بوده اند. مثلاً اولین بار بی هوش کردن و انجام عمل سزارین توسط پزشکان ایرانی صورت گرفته است».(1)
هنگام ظهور اسلام؛ یعنی در قرن های 3_6 میلادی نیز پزشکی ایران شهرت جهانی داشت. دانشگاه جندی شاپور، تنها دانشگاه آن زمان که در اهواز قرار داشت، تا قرن سوم هجری قمری، مرکز پژوهش های علمی، به ویژه دانش پزشکی و محل گردهم آیی دانشمندان یونانی، عرب، هندی، سریانی، ایرانی و... بود. طب ایرانی در این دانشگاه، جذابیت و شهرت بیشتری داشت.
2. تاریخ پزشکی در اسلام
اشاره
2. تاریخ پزشکی در اسلام
پزشکی در این دوره از تاریخ به سه مرحله تقسیم می شود:
الف) مرحله فراگیری
الف) مرحله فراگیری
بررسی منابع تاریخی نشان می دهد که دانش پزشکی در میان اعراب شبه جزیره عربستان، بسیار ابتدایی و محدود بوده است. ابن خلدون در مقدمه کتاب خود می نویسد:
بادیه نشینان پیشرفته، طبی داشتند که غالبا براساس یک تجربه کوتاه و ناقص
1- مجله مشکوه، ش 39، تیر 1372، ص 10.