تبلور زیبایی های دین در زندگی انسان صفحه 93

فروتنی از هدیه های دین به روح و روان انسان است. در حدیث قدسی می خوانیم: «ما عَرَفَنی عَبدٌ و خشع لی اِلاّ خَشَعَ لَه کلُّ شَی؛ هیچ بنده ای مرا نشناخت و فروتنی نکرد، مگر آنکه همه اشیا در برابرش فروتن شدند».(1)

چهار _ خوف و رجا

چهار _ خوف و رجا

خوف و رجا از اوصاف اضداد است. ازاین رو، هر جا جمع شوند، اعتدالی زیبا تولید می شود. خوف به تنهایی ناامیدی، افسردگی، بازماندگی و پوچ گرایی را ایجاد می کند و امید مطلق نیز سستی، تنبلی، غرور و سبک سری را در پی دارد، ولی جمع این دو، تلاش همراه با احتیاط به دور از غرور و همراه با امید و توکل به خدا را سبب می شود. این همان روحیه اعتدالی زیبایی است که در تربیت انسان و پیشرفت های مادی و معنوی اش بسیار مؤثر است.

دین بر جمع «خوف و رجاء» بسیار تأکید می کند:

1. در قرآن می خوانیم:

اَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَیلِ ساجِداً وَ قائِماً یَحْذَرُ الاخِرَهَ وَ یَرجُوَ رَحَمَهَ رَبّهِ.... (زمر: 9)

[آیا انسان ناسپاس بهتر است؟] یا کسی که در طول شب در سجده و قیام اطاعت [خدا ]می کند [و ]از آخرت می ترسد و رحمت پروردگارش را امید دارد؟

در این آیه، از کسانی که ترس از آخرت و امید به رحمت خدا را با هم جمع کرده اند، همواره به نیکی یاد شده است.

2. امام علی (ع) می فرماید: «خَیْرُ الاَعْمالِ اعِتْدالُ الرَّجاءِ وَ الْخُوفِ؛ بهترین اعمال، برابری امید و ترس است».(2)