- پیش گفتار 1
- 1.تبیین موضوع 5
- 2. ضرورت و هدف ها 5
- فصل اول: کلیات 5
- 5. مفهوم شناسی 6
- 4. پرسش های پژوهش 6
- 3. پیشینه موضوع 6
- الف) اصل و شاخصه 6
- ب) تمدن 7
- ج) رابطه تمدن و فرهنگ 10
- د) تمدن نبوی 12
- اشاره 14
- 1. فطری بودن 14
- فصل دوم: عوامل پیدایش، شکوفایی و گسترش تمدن نبوی 14
- 2. جامع بودن 15
- 3. سهولت و سماحت 17
- 4. تأکید بر خردورزی و تعقل 18
- 5. دانش اندوزی و اهتمام به پیشرفت علمی 20
- 6 . تأکید بر برنامه ریزی و مدیریت صحیح 21
- 7. هدایت گری و ارشاد 23
- 8 . نقش تاریخی قرآن کریم 25
- اشاره 28
- 1. خداباوری و احیای فطرت توحیدی 28
- فصل سوم: اصول و شاخصه های فرهنگی تمدن نبوی 28
- 2. کرامت انسان و رهایی از وابستگی های مادی 31
- 3. معنویت گرایی در زندگی 34
- 4. استفاده از فن آوری برای گسترش تمدن 36
- 5. گسترش خردگرایی و پیراستن اندیشه ها از موهوم ها و خرافه ها 38
- 6. جامع نگری و اعتدال گرایی در ارزش های اخلاقی 43
- اشاره 47
- 1. حاکمیت ولایت الهی و خلافت منصوصه 47
- فصل چهارم: اصول و شاخصه های سیاسی تمدن نبوی 47
- 2. برابری 49
- 3. تحقق وحدت عمومی بر اساس آرمان های الهی 51
- 4. آینده نگری سیاسی 53
- 5. استکبارستیزی و نفی سلطه گری و سلطه پذیری 57
- 6 . شایسته سالاری 58
- 7. مسئولیت همگانی 62
- 8 . نظارت عمومی 64
- 9. مقبولیت و اقتدار نظام سیاسی 65
- 10. شورا و مشورت 68
- 11. صلح گرایی و پای بندی به پیمان های سیاسی _ اجتماعی 70
- 12. اندیشه سیاسی جهانی (جهانی بودن اسلام) 72
- 13. تولی و تبرّی 73
- فصل پنجم: اصول و شاخصه های اقتصادی تمدن نبوی 76
- اشاره 76
- 1. ثروت؛ دست مایه ای برای طاعت و بندگی 76
- 2. کوشش برای رفع فاصله های طبقاتی 79
- 3. تأکید بر کار و کوشش 80
- 4. توزیع عادلانه ثروت و درآمد 82
- 5. مبارزه با روابط ناسالم اقتصادی 84
- الف) کلاه برداری 84
- اشاره 84
- ب) ربا 85
- د) رشوه خواری 88
- ج) کم فروشی 88
- 6 . سفارش به کمک رسانی به نظام اسلامی (واجب و مستحب) 89
- ه_ ) احتکار 89
- 7. توجه به آبادانی و اعتلای سرزمین اسلامی 93
- 8 . تشویق به فعالیت های اقتصادی بر اساس صلاحیت ها 95
- 9. رعایت حریم مالکیت های خصوصی و عمومی 97
- 10. اعتدال در مصرف و پرهیز از اسراف و تبذیر 99
- اشاره 101
- فصل ششم: اصول و شاخصه های اجتماعی تمدن نبوی 101
- 1. تحکیم روابط اجتماعی بر محور ایمان 101
- 2. همکاری در امور خیر 103
- 3. مسجد، جایگاه تقویت روابط و فعالیت های اجتماعی 104
- 4. استحکام پایه های خانواده و تأکید بر نقش محوری خانواده و حفظ حریم 106
- 5. گذشت و چشم پوشی، زمینه بهبود روابط اجتماعی 110
- 6. پیش گیری از گسترش فساد و جرم های اجتماعی و برخورد با عوامل آن 114
- 7. تحقق عدالت اجتماعی 115
- 8 . اعتماد عمومی 118
- سخن پایانی 119
- کتاب نامه 120
«ازآن رو، اقوام و ملل پیشین سقوط کردند و نابود شدند که در اجرای قانون
خدا تبعیض می کردند. هرگاه یکی از بزرگان و اشراف جرمی مرتکب می شد،
او را می بخشیدند و اگر ضعیف و زیردستی مرتکب اشتباه می شد، او را
مجازات می کردند. سوگند به خدایی که جانم در دست اوست، در اجرای
عدالت درباره هیچ کس سستی نمی کنم، هرچند از نزدیک ترین خویشاوندان
خودم باشد». (1)
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در حفظ بیت المال نیز بسیار سخت گیر بود و یارانش را به
رعایت این امر سفارش می کرد. نقل است یکی از یاران آن حضرت در یکی از
جنگ ها به شهادت رسید. مسلمانان بر پیکر او حاضر شدند و گفتند: بهشت
گوارایت باد! پیامبر خشمگین شد و فرمود: «چنین نیست. سوگند به خدایی
که جانم در دست اوست، وی هم اکنون در آتش این لباسی که بر تن دارد، می سوزد؛ زیرا آن را از بیت المال مسلمانان برداشته است.» (2) بنابراین، استفاده
شخصی از امکانات دولتی و عمومی خیانت به بیت المال است و عذاب الهی
را در پی دارد.
7. تحقق عدالت اجتماعی
عدالت، از شاخصه های اساسی تمدن نبوی و از امور محوری در حکومت
دینی و از ارکان رسالت پیامبران الهی است؛ زیرا در پرتو آن، دیگر ارزش های
معنوی دینی و اخلاقی جلوه گر می شود. خداوند در قرآن کریم، یکی از
هدف های مهم رسالت پیامبران را برقراری عدالت می داند و می فرماید:
1- . وحی و نبوت، ص 239.
2- . الحافظ ابی عبدالله ابن ماجه، سنن ابن ماجه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج 1، ص 851.