اصول و شاخصه های تمدن نبوی صفحه 59

مهم و اساسی در فعالیت های سیاسی است. البته بهره برداری از استعدادها و

توانایی ها باید بر اساس رعایت اصل شایستگی و تخصص صورت گیرد،

چنان که خداوند تبارک و تعالی در این باره می فرماید: «خداوند شما را امر

می کند که امانت ها را به اهلش بسپارید.» (نساء: 58) در شأن نزول این آیه آمده

است هنگامی که مکه به طور کامل فتح شد، پیامبر، عثمان بن طلحه را که

کلیددار خانه کعبه بود، احضار کرد و کلید را از وی گرفت تا درون خانه خدا را

از وجود بت ها پاک سازد. پس از اینکه خانه خدا از وجود بت ها پاک شد،

عباس، عموی پیامبر نزد آن حضرت آمد و تقاضا کرد منصب کلیدداری خانه کعبه به او سپرده شود، ولی پیامبر درحالی که آیه 58 سوره نساء را می خواند،

کلید را به عثمان بن طلحه سپرد. (1) همچنین وقتی آن حضرت، معاذ بن جبل را

به عنوان فرماندار به یمن فرستاد، به وی این گونه سفارش کرد:

امر خدا را در میان ایشان اجرا کن و کسی را بر دخالت در امور و مال

مردم جرئت مده؛ زیرا این حکومت، مال و ملک [شخصی] تو نیست و

در هر چیز؛ کم یا زیاد، امانت را نسبت به ایشان ادا کن. (2)

بر اساس این سفارش پیامبر، مناصب حکومتی نیز از مصداق های

امانت های در دست حاکم است و باید به افراد شایسته سپرده شود. ازاین رو، پیامبر

خدا همواره افراد را از تصدی امور بدون شایستگی لازم نهی می کرد و می فرمود:

هر کس رهبری جماعتی را به عهده گیرد و در میان این جماعت، داناتر و

فقیه تر از وی باشد، پیوسته کارشان تا روز قیامت در پستی و سقوط