اندیشه های تربیتی استاد مرتضی مطهری (ره) صفحه 105

قطره ای است از دریای حقیقت و پرتوی است از خورشید حقیقت، تمام علم بداند؛ یعنی انسان از محدودیت دایره روشنایی علم غافل می شود و می پندارد آنچه را چراغ برای او روشن کرده است، تمام جهان است، مثل کسی که خیال کند فقط تا آنجا خبر وجود دارد که چراغ او نشان می دهد. پس از اینجا جمود و رکود پیدا می شود و جلو تحقیق گرفته می شود». (1)

6. ساحت غریزی

بر کسی پوشیده نیست که انسان دارای غریزه است. به طور کلی «حاجت های طبیعی بر دو قسم است: یک نوع حاجت ها محدود و سطحی است، مثل خوردن، خوابیدن. در این نوع از حاجت ها همین که ظرفیت غریزه اشباع و حاجت جسمانی مرتفع گردد، رغبت انسان هم از بین می رود و حتی ممکن است به تنفر و انزجار مبدل گردد، ولی یک نوع دیگر از نیازهای طبیعی، عمیق و دریاصفت و هیجان پذیر است، مانند پول پرستی و جاه طلبی. غریزه جنسی دارای دو جنبه است: از نظر حرارت جسمی از نوع اول است، ولی از نظر تمایل روحی دو جنس به یکدیگر، چنین نیست». (2)

بحثی که درباره تربیت ساحت غریزی مطرح می شود، دربرگیرنده دو مطلب است: نخست اینکه باید وجود غرایز را پذیرفت، نه آنکه آنها را از حوزه وجود خویش خارج و به اصطلاح سرکوب کرد. مطلب دوم این است که در کنار بهره مندی از غرایز، باید با تعدیل و اصلاح آنها، جلوی سرکشی شان را گرفت، اما غرایز، مصلحتی حکیمانه و هدفی عالمانه دارند