- دیباچه 1
- پیش گفتار 4
- تربیت و اخلاق 6
- چیستی تربیت 6
- فصل اول: کلیات 6
- تربیت و ادب 8
- تربیت و صنعت 10
- تربیت و عادت 10
- تربیت و پرورش 16
- ضرورت تربیت 18
- اشاره 18
- 1. جسم 21
- اشاره 21
- موضوع تربیت 21
- 2. روح 25
- اشاره 31
- 1. قابلیت تغییر انسان 31
- فصل دوم: مبانی تربیت 31
- 2. مرکب بودن انسان 34
- 1. استعداد جسمانی 37
- اشاره 37
- اشاره 37
- 2. استعدادهای فطری 37
- مبانی خاص 37
- الف) استعداد عقلانی 39
- ب) استعداد اخلاقی 40
- د) بعد خلاقیت (آفرینندگی و ابتکار) 42
- ج) استعداد هنری و ذوقی 42
- ه_) بعد دینی (حس تقدیس و پرستش) 43
- و) بعد اراده 44
- 1. خدامحوری 46
- اشاره 46
- فصل سوم: ویژگی های تربیت 46
- 2. جامعیت 53
- اشاره 53
- الف) جنبه های فردی و اجتماعی 53
- ب) همگانی بودن 55
- ج) جنبه های متفاوت وجودی انسان 56
- 3. اعتدال و هماهنگی 58
- اشاره 62
- 4. نسبی یا مطلق بودن تربیت 62
- الف) جنسیت و نسبیت 66
- ب) زمان و نسبیت 70
- اشاره 73
- الف) تربیت در خدمت انسان 73
- 5. انسان مدار 73
- ب) کرامت انسان 74
- ج) آزادی 78
- 6. زندگی مدار 82
- اشاره 84
- 1. پرورش جسم 84
- فصل چهارم: اهداف تربیت 84
- 2. پرورش عقل 85
- اشاره 85
- الف) تفکر به عنوان عبادت 85
- ب) ارزش (سندیت رجحیت) عقل 86
- ج) بیدار کردن عقل 89
- 3. پرورش اراده 91
- 4. پرورش ایمان 93
- اشاره 96
- فصل پنجم: ساحت های تربیت 96
- 3. ساحت اراده 98
- 4. ساحت قلب 98
- 2. ساحت عقلانی 98
- 1. ساحت جسمانی 98
- 5. ساحت علمی 99
- 6. ساحت غریزی 105
- 7. ساحت اخلاقی 107
- 8 . ساحت ذوقی و هنری 111
- 9. ساحت اجتماعی 113
- 10. ساحت فنی و صنعتی 119
- 1. انواع تربیت 121
- فصل ششم: راهکارهای اعمال تربیت 121
- 2. مراحل تربیت 123
- 3. اهمیت تربیت دوران کودکی 125
- اشاره 128
- 5. عوامل و کارکردهای تربیت 128
- 4. مراحل برنامه تربیتی 128
- الف) آموزش و فراگیری 131
- اشاره 135
- اشاره 135
- یک _ راهکارهای تربیتی تفکر 135
- اول _ تفکر در عالم خلقت 135
- ب) تفکر 135
- دوم _ تفکر در تاریخ 136
- سوم _ تفکر انسان درباره خود 136
- اول _ نقادی 137
- دو _ کارکردهای تفکر 137
- ج) تسلط بر خود 139
- دوم _ آخربینی 139
- د) عبادت 140
- اشاره 140
- مرحله اول: چیرگی بر خود 143
- یک _ کارکرد جوهره عبادت 143
- اشاره 143
- مرحله دوم: چیرگی بر قوه خیال 144
- مرحله سوم: بی نیاز شدن روح از بدن 144
- مرحله پنجم: قدرت تصرف در دنیای بیرون 145
- اشاره 145
- مرحله چهارم: قدرت تصرف در بدن 145
- دو _ کارکرد شکلی عبادت 145
- دوم _ نماز و رو به قبله ایستادن 146
- اول _ عبادت و حقوق اجتماعی 146
- چهارم _ تمرین وقت شناسی 147
- سوم _ تمرین ضبط نفس 147
- ه_) تقوا و تزکیه 148
- اشاره 150
- و) کار (اشتغال عمل) 150
- اشاره 151
- یک _ کارکردهای کار 151
- اول _ تمرکز قوه خیال 151
- دوم _ جلوگیری از گناه 152
- چهارم _ فکر منطقی 152
- سوم _ خودآزمایی 152
- ششم _ کار و احساس شخصیت 153
- پنجم _ تأثیر کار بر احساس انسان 153
- ز) ازدواج 154
- ح) جهاد 154
- ط) محبت (احسان) 155
- اشاره 155
- اشاره 157
- یک _ کارکرد محبت 157
- اول _ آثار فردی محبت (عشق) 157
- دوم _ آثار اجتماعی محبت 160
- ی) سختی ها و مصیبت ها 162
- یک _ مصیبت های ما در خوش بختی ها 162
- اشاره 162
- دو _ اثر تربیتی بلایا 163
- سه _ سازندگی شداید 165
- چهار _ نازپروردگی 167
- ک) دوستی و معاشرت 169
- ل) هجرت 171
- یک _ موعظه و حکمت 174
- اشاره 174
- م) موعظه 174
- اشاره 175
- دو _ موعظه و خطابه 175
- ن) تشویق و تهدید 175
- یک _ جایگاه تشویق در تربیت 176
- دو _ جایگاه تهدید در تربیت 177
- سه _ لزوم آگاهی از علت تشویق و تهدید 178
- چهار _ تبشیر و انذار 179
- س) الگو 180
- 2. مربی 183
- فصل هفتم: ارکان تربیت 183
- الف) ضرورت مربی 183
- 1. برنامه تربیت 183
- اشاره 186
- ب) ویژگی های مربی 186
- یک _ خودساختگی 187
- دو _ ترس از پروردگار 188
- یک _ آگاهی از راه ها و ابزار تربیت 189
- اشاره 189
- ج) وظایف مربی 189
- دو _ شناخت جوان (روحیات و چالش ها) 191
- سه _ توجه به رشد شخصیت متربی 193
- چهار _ آسان گیری و نرمش در تربیت 194
- پنج _ سعه صدر و توجه به روحیات خاص هر متربی 196
- اشاره 197
- 3. متربی 197
- الف) شناخت معلومات درست و پیروی از آنها 198
- ب) شناخت درست مربی 200
- اشاره 200
- پرهیز از زیاده روی در سرسپردگی به مربی 201
- 1. موانع پرورش جسم 204
- اشاره 204
- فصل هشتم: آسیب شناسی تربیت 204
- الف) تن پروری 204
- اشاره 206
- الف) موانع درونی 206
- 2. موانع پرورش عقل 206
- ب) تضعیف جسم 206
- یک _ موانع منطقی 206
- دو _ بمباران اطلاعاتی 207
- ب) موانع بیرونی 208
- اشاره 208
- یک _ تکیه بر ظنّ و گمان 209
- دو _ هوای نفس 210
- سه _ شتاب زدگی 210
- چهار _ سنّت گرایی 211
- پنج _ شخصیت گرایی 212
- شش _ اکثریت گرایی 212
- هفت _ تلقین پذیری 213
- هشت _ تعصب ورزی 213
- اشاره 214
- 4. تربیت ویژه 214
- 3. عادت 214
- الف) آسیب شناسی اخلاق فیلسوفانه 215
- ب) آسیب شناسی اخلاق عارفانه 217
- کتاب نامه 219
شراب خواری و بدمستی می بیند یا دختری که مادرش را در حال دیگری می بیند... .
مرحله پنجم، دوران آموزش کودک است. در این دوره، هوش و فکر کودک مطرح است. مطالبی که والدین از راه قصه یا به صورت های دیگر به کودک انتقال می دهند و آموزش های مدرسه و کودکستان، طفل را در مراحل آموزش و از نظر ذهنی رشد می دهد. (1)
4. مراحل برنامه تربیتی
بحث دیگر، درباره مراحل برنامه تربیتی است، به طور کلی تربیت در مرحله نخست باید از برنامه خداشناسی آغاز شود. نخستین اقدام پیامبران برای اصلاح مردم، یادآوری خدا به آنها بود. پس از آن با نیروی ایمان به خدا، درصدد اجرای دیگر برنامه های تربیتی خود برمی آمدند. بنابراین، ابتدا خدا را به مردم می شناساندند، سپس دیگر برنامه های خود را اجرا می کردند. (2) در حقیقت، آنها از نیروی مرحله اول برای پیشرفت در مراحل دیگر استفاده می کردند. چنین نبود که ابتدا احکام و قوانین دینی و خواسته های الهی را مطرح کنند، بلکه ابتدا بر توحید پافشاری می کردند و سپس در ادامه آن، مردم را مرحله به مرحله به سوی پذیرش مقررات دینی هدایت می کردند.
5. عوامل و کارکردهای تربیت
اشاره
1- . نک: یادداشت های استاد مطهری، ج2، صص 95 _ 98.
2- . نک: آشنایی با قرآن، ج10، ص96.