اندیشه های تربیتی استاد مرتضی مطهری (ره) صفحه 143

به پشتوانه نیاز دارند، برای این است که مهم تر از قانون عادلانه، اجرای عدالت است. لازمه اجرای عدالت هم تحمل محرومیت است. اخلاق و قانون عادلانه اگر به خدا متکی باشند، می توانند بر وجدان حکومت کنند و الاّ نه. (1)

در واقع هر نوع عبادت، چه عبادت اصالی و چه عبادت مقومی، دارای دو عنصر روح عبادت و شکل عبادت است که هر یک از این دو عامل تأثیر خاص تربیتی به همراه دارند.

یک _ کارکرد جوهره عبادت

اشاره

یاد خدا و نزدیکی به او که همان عبودیت است، سبب نوعی قدرت در انسان می شود. «امام صادق(ع) می فرماید: «اَلْعُبُودِیَّهَ جَوهَرَهٌ کُنْهُها اَلْرَّبُوبیّهُ؛ عبودیت گوهری است که ظاهرش عبودیت است و کنه و نهایت و باطنش ربوبیت است.» هر چه که در راه عبودیت جلو بروی، بر ربوبیت و خداوندگاری تو (نه خدایی)، بر صاحب بودن و تسلط و قدرت تو افزوده می شود. عبادت در راه کسب قدرت و تسلط است. این تسلط در پنج مرحله برای انسان حاصل می شود. به عبارت دیگر آثار روحانی و باطنی عبادت پنج چیز است که در قالب پنج مرحله متوالی مطرح می شود». (2)

مرحله اول: چیرگی بر خود

نخستین اثر عبادت که انسان را به خدا نزدیک می کند، چیرگی بر خود است. عبادتی که انسان را به خدا نزدیک نکند، عبادت نیست. عبادت، مرکب تقرب و نزدیک شدن به خداوند است. انسان وقتی به خدا، این قدرت جاودانه هستی نزدیک بشود، بر آگاهی و ایمان و روشنایی اش، بر