اندیشه های تربیتی استاد مرتضی مطهری (ره) صفحه 146

بدن انسان چه اثری دارد؟ ولی اسلام در هنگام تشریع احکام عبادت، برای اینکه این عبادت اثر خاصی از نظر تربیتی داشته باشد، چیزی را که به این مسئله ربط زیادی ندارد، ولی در تعلیم و تربیت مؤثر است، در قالب عبادت می آورد، مثل مسئله غسل، وضو، دائم الوضو بودن، دائم الطهاره بودن و غسل های مستحبی مختلف. برخی از شکل های عبادت که دارای کارکرد تربیتی اند عبارتند از:

اول _ عبادت و حقوق اجتماعی

از نظر روح عبادت، به راستی فرق نمی کند که روی فرش غصبی نشسته باشیم یا روی فرش مباح. اینها اموری اعتباری است که این فرش مال من است و من نمی توانم در مال شما تصرف بکنم و حال آنکه عبادت یک امر واقعی است؛ یعنی یک حالت معنوی و رابطه روانی میان انسان و خداست. با وجود این، اسلام می گوید جایی که در آن نماز می خوانی، آبی که با آن وضو می گیری و حتی محلی که آب وضو در آن ریخته می شود، لباسی که با آن نماز می خوانی، تمام آنچه با این عبادت تو ارتباط دارد، باید مباح باشد. این عملی کردن یک برنامه تربیتی مربوط به حقوق اجتماعی است در پیکره عبادت.

دوم _ نماز و رو به قبله ایستادن

اسلام آشکارا بیان می کند که از نظرحقیقت عبادت، رو به هرطرف بایستید، رو به خدا کرده اید: «وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَیْنَمَا تُوَلُّواْ فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ.» (1) از نظر روح عبادت، ما رو به مشرق یا مغرب، شمال یا جنوب، رو به هر سو که بایستیم، فرقی نمی کند؛ یعنی این گونه نیست که اگر رو به کعبه