اندیشه های تربیتی استاد مرتضی مطهری (ره) صفحه 150

کافی است که اراده انسان برتمایلات او حکومت کند؟ نه. چرا؟ برای اینکه انسان فی حد ذاته این طور است که دنبال منافع خودش می رود و اراده اش تا آن اندازه ممکن است برمیل هایش حکومت کند که منافعش اقتضا می کند. اینجاست که تا یک امر دیگری که به انسان خواسته هایی ماورا[ی] منافع ندهد، پیدا نشود، از عقل و اراده کاری ساخته نیست و آن همان است که ما به آن «ایمان» می گوییم». (1)

در واقع، تقوا و تزکیه در مسیر آموزه های ایمانی، سبب رشد مثبت اراده در مسیر تکامل و تربیت دینی انسان می شوند.

و) کار (اشتغال عمل)

اشاره

یکی دیگر از عوامل ثمربخش و تأثیرگذار تربیت در مراحل عمر، کار است. عامل کار و اشتغال اگر سازنده تر از دیگر عوامل نباشد، کمتر از آنها نیست. کار، اثر و معلول انسان است، اوست که کار را می آفریند و بر آن تأثیرگذار است. بنابراین، بر کار مقدّم است؛ یعنی چگونگی انسان بر چگونگی کار مقدّم است و چگونگی کار، تابع چگونگی انسان است. از این نظر، به نظر می رسد تربیت برکار مقدّم است، ولی این درست نیست؛ چرا که ارتباط میان کار و انسان یک ارتباط دو طرفه و بر اساس تعامل دو سویه است؛ یعنی هم تربیت بر کار مقدم است و هم کار بر تربیت؛ هم انسان، سازنده و آفریننده کارخودش است، و هم کار، آفریننده روح و چگونگی انسان است. از این رو، کارعاملی اساسی در تربیت و ساخت انسان به شمار می آید. (2)